سَهْلُ بْنُ زِیادٍ[٣٤٢] عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی‌مَنْصُور عَنِ‌ ابن‌مُسْكَانَ عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ: عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ(ع)، قَالَ: إِنَ‌ الْأَرْوَاحَ‌ فِی‌ صِفَةِ الْأَجْسَادِ... .[٣٤٣]

نمونه (٤): در الكافی سند روایتی چنین آمده است:

جمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِی بْنِ فَضَّالٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ(ع) قَالَ: ... .[٣٤٤]

با تخریج این سند و مقایسه آن با سند شیخ صدوق در الأمالی، مشکل ارسال آن برطرف می‌شود؛ سند کامل آن عبارت است از:

حَدَّثَنَا عَلِی بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَیهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ یعْقُوبَ قَالَ حَدَّثَنِی عَلِی بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَیمَانَ الدَّیلَمِی عَنْ أَبِی.. قَالَ الصَّادِقُ(ع): مَا كَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ(ص)... .[٣٤٥]

٢. یافتن اسناد صحیح برای روایات ضعیف

قدمای شیعه به‌دلیل وجود قرائنی (مانند وجود نسخه‌های مصادر) و اصولی كه در اطمینان به صدور حدیث، كافی بود، در سنجش اعتبار احادیث، به منبع بیش از سند اهمیت می‌دادند؛ اما از زمان سید احمد بن طاووس و یا به عقیدۀ برخی،[٣٤٦] از زمان علامه حلّی، سند به‌عنوان ملاك و معیار اصلی سنجش حدیث قرار گرفت. بنابراین، غالب متأخران، صحت و ضعف سند را یکی از مهم‌ترین راه‌های اعتبار روایت قلمداد کرده‌اند. تخریج می‌تواند برای برخی روایات که با سندِ ضعیف در یک منبع حدیثی آمده و بر اساس این مبنا، غیر معتبر تلقّی شده، سندی صحیح ارائه دهد.

نمونه (١): سند روایتی در بصائرالدرجات بدین‌گونه است:

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ هَاشِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی‌عُمَیرٍ عَنْ مُحَمَّد بْن‌ مسْكین‌ عَنْ‌ نُوحِ‌ بْنِ‌ دَرَّاجٍ‌ عَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ أَبِی‌یعْفُورٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ(ع) یقُولُ‌... .[٣٤٧]

[٣٤٢]. السند معلّق على سابقه. و یروی عن سهل بن زیاد، عدّة من أصحابنا.

[٣٤٣]. الكافی (دارالحدیث)، ج‌٥، ص٦٠١.

[٣٤٤]. الكافی، ج‌١، ص٢٣، ح١٥.

[٣٤٥]. الأمالی(صدوق)، ص٤١٩، ح٦.

[٣٤٦]. شیخ بهایی، فیض كاشانی و استرآبادی از این دسته‌اند؛ برای تفصیل بیشتر به پایان نامه (ملاك‌های اعتبارسنجی منابع حدیث شیعه، ص٥٩) رجوع شود.

[٣٤٧]. بصائر الدرجات، ج‌١، ص١٨٣، ح٣٤.