حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠ - ادوار استنباط از فعلِ معصوم در اندیشه شیعه

جلو و عقب برد و گفت: من دیدم که پیامبر(ص) این‌چنین می‌کرد.[١١]

٢. ائمه؟عهم؟ و استناد به فعلِ معصوم

اهل‌بیت پیامبر(ص) که آگاه‌ترین افراد به سنّت نبوی و پیشگام‌ترین آن‌ها در تأسی به سیرۀ پیامبر(ص) بودند، بیش از همه نیز به مرجعیت فعلِ پیامبر(ص) در فهم و برداشت دین اذعان داشتند. گواه این امر، استنادات فراوان و پُرشماری است که در موقعیت‌های مختلف از سوی امامان معصوم به فعلِ پیامبر(ص) صورت گرفته است. برای نمونه، امیرالمومنین(ع) در موضوعاتی همچون: «سنّت تحنیک (کام برداشتن نوزاد)»[١٢]، «آموزش آداب وضو»[١٣] و نیز «نوشیدن آب در حال ایستاده»[١٤] به فعلِ پیامبر(ص) استناد کرده و به تبیین احکام دین پرداخته‌اند. چنان‌که حضرت در آداب تولد فرزند و باز کردن کام او فرمود:

کام نوزادتان را با خرما شیرین کنید که پیامبر(ص) با حسن و حسین(عهما)چنین کرد.[١٥]

همچنین امام باقر(ع) در توصیه به یکی از یارانش دربارۀ ساده‌زیستی، با ترسیم ویژگی‌های زندگی پیامبر(ص)، فعلِ ایشان را ملاک عمل معرفی کرده و می‌فرماید:

مبادا به بالادست خود چشم بدوزی که در این‌باره، آنچه خدای عزوجل به پیامبرش فرمود بس است، از مال‌ها و فرزندانشان در شگفت نشو و دیدگان خویش را به آن‌چیزها که رونق زندگی دنیاست و به گروهی از ایشان داده‌ایم، نگران مساز که آن شکوفه زندگی دنیاست. پس اگر درباره این موضوع تردید نمودی زندگی رسول خدا(ص) را بیاد آور که خوراکش جو و حلوایش خرما و سوختش شاخه درخت خرما بود، اگر پیدا می‌کرد.[١٦]

امام صادق(ع) نیز در موضوعات مختلفی به فعلِ پیامبر(ص) استناد نموده و از این طریق به تبیین آموزه‌های دینی پرداختند. برای نمونه، ایشان در مسائلی نظیرِ «تشویق به شوخی با برادر دینی»[١٧]، «تقسیم بالسویه بیت‌المال»[١٨]، «جواز غسل زن و شوهر با ظرف واحد»[١٩] و


[١١]. السنن الکبری، ج٤، ص٢٢.

[١٢]. الکافی، ج٦، ص٢٤.

[١٣]. الأمالی، ص٢٦٧.

[١٤]. الجامع المسند الصحیح، ج٧، ص١١٠.

[١٥]. الکافی، ج٦، ص٢٤.

[١٦]. الکافی، ج٢، ص١٣٧.

[١٧]. همان، ص٦٦٣.

[١٨]. تهذیب الاحکام، ج٦، ص١٤٦.

[١٩]. الکافی، ج٣، ص١٠.