فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٢٣ - اجابت دعا
شاعران مشركى چون اميّه هستند كه پيامبر را هجو كردند. [١] برخى، ذيل آيات ديگر نيز از وى سخن گفتهاند.
امَيّة بن خَلَف
اميّة بن خلف، از سران قريش، تيره بنىجُمح و ازمخالفان سرسخت پيامبر (ص) بود. [٢] برخى مفسّران نزول آيات پايانى سوره يس (٣٦) را در پاسخ به انكار و استهزاى معاد از سوى اميّه دانستهاند. [٣] بنا به گفته طبرسى آيه ١٧ عبس (٨٠) در شأن وى نازل شد كه به سبب ناسپاسى و شدّت كفر، مورد نفرين قرار گرفت. [٤] نيز از وى، ذيل آيات بسيارى ياد شده و از مصاديق «ائمّة الكفر» [٥]، «مستهزئين»، «مقتسمين» [٦] و ... دانسته شده است.
انابه
انابه، بازگشت به طاعت خدا، با توبه است. [٧] برخى گفتهاند: فرق توبه و انابه اين است كه توبه بازگشت از معصيت سابق و انابه ترك معصيت در آينده است. [٨] در اين مدخل از واژههاى «انابه»، «اوْب» و مشتقّات آنها استفاده شده است.
اهمّ عناوين: آثار انابه، ارزش انابه، انابهكنندگان و زمينههاى انابه.
آثار انابه
١. آمرزش
١) انابه به درگاه خداوند، سبب بهرهمندى از آمرزش:
... فإنّه كان للأوَّبين غفورا. [٩]
اسراء (١٧) ٢٥
... وظنّ داود أنّما فتنَّه فاستغفر ربّه وخرّ راكعا وأناب* فغفرنا له ذلك ....
ص (٣٨) ٢٤ و ٢٥
٢. اجابت دعا
٢) انابه، زمينهساز اجابت دعا:
وإذا مسّ النّاس ضرٌّ دعوا ربّهم مّنيبين إليه ثمّ إذا أذاقهم مّنه رحمة إذا فريق مّنهم بربّهم يشركون.
روم (٣٠) ٣٣
ولقد فتنّا سليمن وألقينا على كرسيّه جسدا ثمّ أناب* قال ربّ اغفر لى ...* فسخّرنا له الرّيح تجرى ....
ص (٣٨) ٣٤- ٣٦
وإذا مسّ الإنسن ضرٌّ دعا ربّه منيبا إليه ثمّ إذا خوّله نعمة مّنه نسى ما كان يدعوا إليه من قبل ....
زمر (٣٩) ٨
[١] روضالجنان، ج ٤، ص ٣٦٦؛ مجمعالبيان، ج ٧- ٨، ص ٣٢٥.
[٢] سيره ابنهشام، ج ١، ص ٣٥٦؛ جمهرة أنسابالعرب، ص ١٥٩.
[٣] مجمعالبيان، ج ٧- ٨، ص ٦٧٨.
[٤] مجمعالبيان، ج ٩- ١٠، ص ٦٦٥.
[٥] همان، ج ٣- ٤، ص ٥٤.
[٦] الجامع لأحكام القرآن، ج ٥، ص ٣٩.
[٧] لسانالعرب.
[٨] معجم الفروق اللّغويّة.
[٩] «أوّاب»، به معناى رجوعكننده به خدا با ترك معاصى و فعل طاعات است. (مفردات راغب)