وإذ قال موسى‌ لقومه اذكروا نعمة اللّه عليكم إذ أنجكم مّن ءال فرعون يسومونكم سوء العذاب ويذبّحون أبنآءكم ويستحيون نسآءكم وفى ذلكم بلاء مّن رّبّكم عظيم.

ابراهيم (١٤) ٦

١٧٢) آزمايش الهى از مردم به وسيله حوادث ايّام، جنگ‌ها، سختى‌ها و مرگ:

إن يمسسكم قرح فقد مسّ القوم قرح مّثله وتلك الأيّام نداولها بيْن النّاس وليعلم اللّه الّذين ءامنوا ويتّخذ منكم شهداء ....

آل‌عمران (٣) ١٤٠

... يقولون لو كان لنا من الأمر شى‌ء مّا قتلنا ههنا قل لّو كنتم فى بيوتكم لبرز الّذين كتب عليهم القتل إلى‌ مضاجعهم وليبتلى اللّه ما فى صدوركم وليمحّص ما فى قلوبكم ....

آل‌عمران (٣) ١٥٤

١٧٣) رنج‌ها و شكست‌هاى جامعه ايمانى، وسيله آزمايش براى پديدار ساختن صف مؤمنان استوار از ديگران:

ومآ أصبكم يوم التقى الجمعان فبإذن اللّه وليعلم المؤمنين.

آل‌عمران (٣) ١٦٦

١٧٤) ناگوارى‌ها و سختى‌هاى زندگى، وسيله‌اى براى امتحان انسان‌ها:

وقطّعنهم فى الأرض أمما مّنهم الصَّلحون ومنهم دون ذلك وبلونهم بالحسنت والسّيّات لعلّهم يرجعون.

اعراف (٧) ١٦٨

كلّ نفس ذائِقة الموت ونبلوكم بالشّرّ والخير فتنة وإلينا ترجعون.

انبياء (٢١) ٣٥

٣٦. امتحان با سلامت‌

١٧٥) امتحان انسان‌ها با اعطاى سلامت از سوى خداوند:

... و نبلوكم بالشّرّ والخير فتنة .... [٢]

انبياء (٢١) ٣٥

٣٧. امتحان با شتر صالح (ع)---) همين مدخل، راه‌هاى امتحان، امتحان با معجزه‌

٣٨. امتحان با شجره ملعونه---) همين مدخل، راه‌هاى امتحان، امتحان با ملعونان‌

٣٩. امتحان با شرور---) همين مدخل، راه‌هاى امتحان، امتحان با سختى‌

٤٠. امتحان با شريعت---) همين مدخل، راه‌هاى امتحان، امتحان با دين‌

٤١. امتحان با شكست‌

١٧٦) شكست در جنگ احُد، وسيله‌اى براى امتحان مجاهدان:

إن يمسسكم قرح فقد مسّ القوم قرح مّثله وتلك الأيّام نداولها بين النّاس وليعلم اللّه الّذين ءامنوا ....

آل‌عمران (٣) ١٤٠

... و لقد صدقكم اللّه وعده إذ تحسّونهم بإذنه‌

[١] برداشت، با توجّه به كلمه «ربّ» كه به معناى مربّى و مدير است، استفاده مى‌شود.

[٢] در روايتى، امام على (ع) «خير» را به سلامت و بى‌نيازى (غنا) تفسير كرده است. (مجمع‌البيان، ذيل آيه)