رساله نفس - ابن سينا - الصفحة ٣٢ - باب چهارم در بيان آن «قوتى» كه صورت «جزوى» دريابد كه «اين دريافتن» جز «بالت جسمانى نتواند بود»

قوت خيال مى‌افتد مخالف يكديگر. و قسم اوّل محالست، «براى آنكه» [١] بسيار صورت «خيال» [٢] باشد كه «وى» [٣] را از بيرون «مثالى» [٤] نباشد و اندر خيال حال «وى» [٥] در اختلاف جوانب همچنين «نباشد» [٦]. پس معلوم شد كه «آن» [٧] اختلاف از جهت اختلاف «اجزاء قوت خيالى است و هر قوتى كه اختلاف اجزا دارد او» [٨] جز جسمانى نباشد.

«برهان» [٩] ديگر؛ معلوم است مر عقلا را كه [ما] [١٠] توانيم (تصور و) [١١] تخيل «صورتى كردن» [١٢] وقتى [دون وقتى‌] [١٣] بزرگتر (باشد) [١٤] و وقتى «خرد» [١٥] تر و اين بزرگى و «خردى» [١٦] در حق «يك صورت جزوى‌

[١] - آ: زيرا كه.

[٢] - م د س آ: خيالى.

[٣] - ف: او.

[٤] - ف: مثال.

[٥] - ف: او را.

[٦] - ف س آ ح م د: باشد- ظاهرا صحيح همين طور است.

[٧] - ف ح م د: اين- آ ندارد.

[٨] - ف: اجزا دارد پس او- نسخ ديگر: اجزا قوت خيالى است و هر قوتى كه اختلاف اجزا دارد.

[٩] - ح آ ل: برهانى.

[١٠] - س آ ندارد- در اصل نسخه متن يك صفحه از باب هفتم: «واجب كند كه ما دام ...» تا «جواب گوئيم چون معلوم شد كه» اشتباها در اينجا نوشته شده.

[١١] - د م ح ل افزوده.

[١٢] - س آ: كردن صورتى را- ف: صورتى كه.

[١٣] - در نسخ ديگر نيست.

[١٤] - ف افزوده.

[١٥] - ل د م س آ ح: كوچك.

[١٦] - ل د م س آ: كوچكى.