روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٢٠ - روزشمارجنگ سه شنبه / ٥ آبان ١٣٦٦ / ٣ ربیع الاول ١٤٠٨ / ٢٧ اکتبر ١٩٨٧
رفتار خیلی محتاطی داشته باشند.[١] وزارت خارجه انگلستان نیز در این باره اعلام کرد: «این کشور همواره با تحریم اقتصادی کشورها مخالف بوده و آن را بی فایده می داند.»[٢]
رادیو بی.بی.سی در گزارشی از مواضع کشورهای غربی در خصوص تحریم اقتصادی ایران گفت: «بعد از اعلام تحریم بازرگانی ایران از سوی امریکا، اینک امریکا از متحدان خود از جمله ژاپن خواسته است که در این زمینه با این کشور همگام شوند. ژاپن از حفظ روابط دوستانه با هر دو طرف متخاصم در جنگ منتفع می شود ولی مقام مطلع در وزارت خارجه ژاپن گفت: ژاپن به ایران هشدار داده است که اگر با قطعنامه خواستار آتش بس شورای امنیت سازمان ملل مخالفت کند، ممکن است در موضع دیپلماتیک خود در قبال ایران تجدید نظر کند. با این وصف ناظران در توکیو گفته اند که پذیرفتن درخواست امریکا و صرف نظر کردن از خرید نفت ایران برای ژاپن هم از نظر سیاسی و هم از نظر اقتصادی دشوار خواهد بود، چرا که نفت وارد شده از ایران در حال حاضر در حدود هفت درصد از تمامی احتیاجات نفتی ژاپن را فراهم می سازد.»[٣]
رادیو کلن نیز در گفتاری پاسخ احتمالی آلمان و ژاپن به درخواست امریکا را منفی اعلام کرد و گفت: «آن گونه که از ظواهر امر بر می آید هیچ یک از کشورهای دیگر درخواست واشنگتن در مورد تحریم بازرگانی علیه ایران را نخواهند پذیرفت. اینکه آلمانی ها با تحریم اقتصادی ایران مخالف هستند و نمی خواهند محدودیت هایی برای کالاهای ایرانی تعیین کنند دلایل زیادی دارد. تحریم بازرگانی، همان طور که تجربه به اثبات رسانده است، وسیله درستی برای تحت فشار قراردادن یک دولت وظیفه نشناس جهت پیش گرفتن مشی مورد درخواست نیست. در مورد ایران امتناع آلمانی ها از پیوستن به تدابیر امریکا علیه ایران دلیل ساده ای دارد و آن هم به مناسبات اقتصادی مربوط می شود. گرچه امریکایی ها در یک جنگ اعلام نشده ای با ایران قراردارند ولی آنها درست در ماه های گذشته از جمله واردات نفت از ایران را شدیداً افزایش دادند. البته باید گفت که مخالفت با یک جنگ اقتصادی با تهران دلیل سیاسی هم دارد. آلمان فدرال در کنار ژاپن تنها کشور صنعتی بزرگ است که با عراق و ایران مناسبات خوب دارد. این نوع روابط را باید پایدار نگه داشت تا بتوان این دو کشور را جهت در پیش گرفتن روشی اعتدال آمیز مورد تشویق قرار داد.»[٤]
کاترین اوانز مفسر رادیو بی.بی.سی، اقدام امریکا را در فروش نفت ایران بی تأثیر دانست و گفت: «با توجه به اینکه تا چند روز قبل واردات نفت امریکا از ایران به یک دهم حجم واردات در ماه های تابستان رسید، می توان گفت که تصمیم اخیر ریگان در حال حاضر تأثیر چندانی بر صادرات نفت ایران نخواهد داشت.»[٥]
کارشناسان نفتی نیز معتقدند اقدام امریکا در جهت تحریم خرید نفت از ایران بیش تر جنبه نمایشی دارد؛ زیرا مشکل می توان منبع نفت خریداری شده را تعیین کرد. نفت ایران به راحتی می تواند از طریق جزایر "ویرجین" به امریکا منتقل شود. صادرات نفتی ایران اخیراً اندکی
[١] ٣٣. مأخذ ٢١، ص١١، توکیو - خبرگزاری جمهوری اسلامی، به نقل از روزنامه کیودو.
[٢] ٣٤. مأخذ ٣١، ص آخر.
[٣] ٣٥. مأخذ ٢٢، ص٤٦، رادیو بی بی سی، ٦/٨/١٣٦٦.
[٤] ٣٦. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه "گزارش های ویژه"، شماره ٢٢٤، ٨/٨/١٣٦٦، ص١٧ و ١٨، رادیو کلن، ٧/٨/١٣٦٦.
[٥] ٣٧. مأخذ ٣١، ص آخر، رادیو لندن.