حرکتی که ممکن است به جنگ با امریکا منجر شود خودداری نمود. دولت های غربی حدس می زنند ایران مایل است از درگیری با امریکا پرهیز کند زیرا می داند که نمی تواند پیروز شود و از طرف دیگر آقای رفسنجانی معتقد است ایران در جنگ با عراق هنوز می تواند پیروز شود.» سردبیر دیپلماتیک تلویزیون بی بی سی افزود: «دیپلمات های امریکایی و انگلیسی می گویند: مقام های ایرانی در مذاکرات خصوصی مسالمت آمیزند. در این حال پی بردن به اینکه ایران قصد مصالحه دارد و یا سخنان آقای رفسنجانی بیانگر موضع واقعی ایران است، بسیار مشکل می باشد.»[١]

مطبوعات انگلستان خطبه های نمازجمعه تهران را جنگجویانه ترین بیانیه ایران علیه امریکا و نشانه افزایش تشنج در منطقه و نزدیکی درگیری میان دو کشور عنوان کردند. "گاردین" نوشت: «از دید ناظران خلیج فارس ادامه حملات ایران و عراق علیه کشتی ها و سخنرانی شدیداللحن حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی بی تردید نشان دهنده این است که تهران سیاست محتاطانه ای را که به مدت کوتاهی پس از غرق کشتی مین گذار "ایران - اجر" به وسیله امریکایی ها اتخاذ کرده بود،کنار گذاشته است.» روزنامه "تایمز مالی" نیز گزارش نخست صفحه اول خود را به این موضوع اختصاص داد. سردبیر بخش خاورمیانه ای تایمز مالی نوشت: «ایران روز جمعه پیش بینی کرد به زودی با امریکا در خلیج فارس وارد جنگ خواهد شد و امریکا را به شلیک اولین گلوله این درگیری متهم ساخت. سخنرانی آقای رفسنجانی، جنگجویانه ترین بیانیه ایران علیه حضور وسیع نظامی امریکا در خلیج فارس و آب های مجاور می باشد و در حالی صادر شده است که حملات ایران و عراق علیه کشتی ها شدت یافته و ترس از کشیده شدن ناوهای جنگی امریکایی و کشورهای غربی دیگر در جنگ روز به روز افزایش پیدا می کند.»

سردبیر خاورمیانه ای روزنامه "ایندیپندنت" نیز در این باره نوشت: «تحلیل گران معتقدند، اگر ایران به یکی از هدف های تحت حفاظت امریکا در خلیج فارس حمله کند، امریکا ممکن است به تلافی آن جزایری را که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای حملات خود از آن استفاده می کنند، تصرف نماید. یک رهبر ایرانی روز جمعه هشدار داد که امریکا ممکن است جزایر خلیج فارس ایران را اشغال کند. برای مقابله با این تهدید پاره ای از نیروهای ایرانی از جبهه جنگ با عراق به جنوب منتقل شده اند.»[٢]

خبرگزاری رویتر در گزارشی از تأثیر سخنان آقای هاشمی رفسنجانی بر بازارهای جهانی نوشت: «اظهارات رئیس مجلس شورای اسلامی مبنی بر اینکه درگیری با امریکا در خلیج فارس در آینده نزدیک بسیار محتمل است، سطح قیمت ها را در بازار معاملات سلف نیویورک که تا حدی برای بازارهای دیگر مسیر تعیین می کند بالا برد و همچنین در بازارهای جهانی نفت معاملات پررونقی جریان داشت و قیمت های نفت خام ترقی کرد.»[٣]

١ ١٧٣

اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل بر اساس پیشنهاد ایران طرحی تهیه کرده اند که طبق آن هم زمان با برقراری آتش بس، از طرف سازمان ملل کمیسیونی به منظور تعیین علل

[١] ٢٧. مأخذ ١٢، ص ١٢، لندن- خبرگزاری جمهوری اسلامی، ١١/٧/١٣٦٦.

[٢] ٢٨. مأخذ ١٢، ص ١٠، لندن- خبرگزاری جمهوری اسلامی، ١١/٧/١٣٦٦.

[٣] ٢٩. روزنامه اطلاعات، ١٢/٧/١٣٦٦، ص ٤، لندن- خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از رویتر.