تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٥ - تفسير معاد تنها با يك صيحه عظيم رخ مىدهد!

براى چيست؟ جمله" أَ إِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحافِرَةِ" با توجه به اينكه" حافرة" به معنى چاله و گودال است نيز مى‌تواند قرينه‌اى براى اين تفسير باشد، ولى آنچه در ميان مفسران معروف است همان تفسير اول است.

قابل توجه اينكه: در آيات گذشته تعبير به" يقولون" آمده بود كه نشانه استمرار و تكرار آن سخن از سوى آنها است، ولى تعبير به" قالوا" (گفتند) در آيه مورد بحث دليل بر اين است كه اين سخن را هميشه تكرار نمى‌كردند تنها گاهى از آنها سر زده است، و اين است نكته تفاوت اين تعبير.

*** در پايان اين آيات بار ديگر به مساله قيام قيامت و بر پا شدن رستاخيز باز مى‌گردد، و با لحنى قاطع و كوبنده مى‌فرمايد:" اين باز گشت تنها با يك صيحه و فرياد عظيم واقع مى‌شود" (فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ).

" ناگهان همگى بپا مى‌خيزند و بر عرصه زمين ظاهر مى‌شوند" (فَإِذا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ).

*** اين كار پيچيده و مشكلى نيست، همين كه به فرمان خدا نفخه دوم دميده شود و بانگ حيات و زندگى برخيزد، تمام اين خاكها و استخوانهاى پوسيده يك مرتبه جمع مى‌شوند و جان مى‌گيرند، و از قبرها بيرون مى‌پرند!" زجرة" در اصل به معنى فريادى است كه براى راندن گفته مى‌شود، و در اينجا به معنى نفخه دوم است، انتخاب اين تعبير.

(زَجْرَةٌ واحِدَةٌ) با توجه به محتواى اين دو كلمه اشاره به سرعت و ناگهانى بودن رستاخيز و سهولت و آسانى آن در برابر قدرت خدا است كه با يك فرياد آمرانه از سوى فرشته رستاخيز، يا صور اسرافيل، همه مردگان لباس حيات‌