تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٦ - تفسير به سپيده صبح شما سوگند!

سوى صبحگاهان و روشنايى روز پيش مى‌رود" (وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ) [١] چه تعبير جالبى كه راه رفتن را به خود شب نسبت داده است؟ آن هم راه رفتن در شب (زيرا" يسر" از ماده" سرى" (بر وزن شما) به گفته راغب در مفردات به معنى راه رفتن در شب است).

گويى شب موجود زنده‌اى است و داراى حس و حركت كه در تاريكى خود گام برمى‌دارد، و به سوى صبحى روشن حركت مى‌كند.

آرى قسم به آن تاريكى ياد شده كه رو به سوى روشنايى است، تاريكى متحرك نه ايستا و ثابت، تاريكى آن گاه وحشتناك است كه به صورت ثابت در آيد، اما اگر در آن حركتى باشد به سوى نور، پر ارزش است.

بعضى نيز گفته‌اند كه ظلمت شب بر صفحه كره زمين در حال حركت است و اصولا آنچه از شب مهم و مفيد و حياتبخش است همين شبى است كه در حال حركت مى‌باشد، يعنى دائما و به طور متناوب جاى خود را با روز عوض مى‌كند كه اگر شب در نيمى از كره ميخكوب شود هم آن نيم مى‌ميرد، و هم نيم ديگر كه در برابر تابش دائم آفتاب قرار گرفته است! در اينكه منظور از شب در اينجا چيست؟ آيا همه شبهاست يا شب خاصى؟

باز در ميان مفسران گفتگو است، اگر الف و لام آن به معنى عموم باشد تمام شبها را شامل مى‌شود كه خود آيتى است از آيات خدا، و پديده‌اى است از پديده‌هاى مهم آفرينش.

و اگر الف و لام آن عهد باشد اشاره به شب معينى است، و به تناسب سوگندهاى گذشته منظور شب عيد قربان است كه حاجيان از عرفات به" مزدلفه" (مشعر الحرام) و بعد از گذراندن شب را در آن وادى مقدس‌

[١]" يسر" در اصل" يسرى" بوده كه فعل مضارع از ماده" سرى" است سپس ياء آن براى تخفيف و هماهنگى با آيات قبل حذف شده است.