تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٩ - تفسير تلاشى پر رنج به سوى كمال مطلق

زمين ظاهر مى‌شوند"! بعضى از مفسران گفته‌اند علاوه بر انسانها، معادن و گنجهاى نهفته درون زمين نيز همگى بيرون مى‌ريزد.

اين احتمال نيز در تفسير آيه وجود دارد كه مواد مذاب درون زمين با زلزله‌هاى هولناك و وحشتناك به كلى بيرون مى‌ريزد، و همه پستيها را پر مى‌كنند و سپس درون زمين خالى و آرام مى‌گردد.

جمع ميان اين معانى نيز بى‌مانع است.

*** باز به دنبال اين سخن مى‌افزايد:" زمين تسليم فرمان پروردگارش شود و شايسته است كه تسليم باشد" (وَ أَذِنَتْ لِرَبِّها وَ حُقَّتْ‌).

اين حوادث عظيم كه با تسليم كامل همه موجودات توأم است، از يك سو بيانگر فناى اين دنيا است، فناى زمين و آسمان و انسانها و گنجها و گنجينه‌ها، و از سوى ديگر دليل بر ايجاد نقطه عطفى است در جهان آفرينش، و مرحله نوين و تازه هستى.

و از سوى سومى نشانه قدرت خداوند بزرگ است، بر همه چيز مخصوصا بر مساله معاد و رستاخيز.

آرى هنگامى كه اين حوادث واقع شود، انسان، نتيجه اعمال نيك و بد خود را مى‌بيند (و اين جمله‌اى است كه در تقدير است).

*** سپس انسانها را مخاطب ساخته و سرنوشت آنها را در مسيرى كه در پيش دارند براى آنها روشن مى‌كند، مى‌فرمايد:" اى انسان تو با تلاش و رنج و زحمت به سوى پروردگارت پيش مى‌روى، و سرانجام او را ملاقات خواهى كرد" (يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى‌ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ‌).