تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٢ - تفسير اى غافلان به كجا مىرويد؟!

و مختار آفريده، و تصميم نهايى براى پيمودن راه حق و باطل با خود او است.

تعبير به" يستقيم" تعبير جالبى است كه نشان مى‌دهد راه اصلى كه در پيش روى انسان قرار دارد راه مستقيم هدايت و سعادت است، و بقيه راهها همه انحرافى است، تمامى نيروهاى درون و برون انسان همه بسيج شده‌اند كه او را در اين راه مستقيم به حركت در آورند، و اگر افراط و تفريطها، وسوسه‌هاى شيطانى، و تبليغات گمراه كننده در كار نباشد انسان با نداى فطرت در همين مسير مستقيم گام مى‌نهد مى‌دانيم خط مستقيم هميشه نزديكترين راه به مقصد است.

*** اما از آنجا كه تعبير به مشيت و اراده انسان ممكن است اين توهم را ايجاد كند كه انسان چنان آزاد است كه هيچ نيازى در پيمودن اين راه به خداوند و توفيق الهى ندارد، در آيه بعد كه آخرين آيه اين سوره است به بيان نفوذ مشيت پروردگار پرداخته مى‌فرمايد:" شما اراده نمى‌كنيد مگر اينكه خداوندى كه پروردگار جهانيان است بخواهد" (وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ‌).

در حقيقت مجموع اين دو آيه همان مساله دقيق و ظريف" امر بين الامرين" را بيان مى‌كند، از يك سو مى‌گويد تصميم‌گيرى به دست شما است، از سوى ديگر مى‌گويد: تا خدا نخواهد شما نمى‌توانيد تصميم بگيريد، يعنى اگر شما مختار و آزاد آفريده شده‌ايد اين اختيار و آزادى نيز از ناحيه خدا است، او خواسته است كه شما چنين باشيد.

انسان در اعمال خود نه مجبور است، و نه صد در صد آزاد، نه طريقه" جبر" صحيح است و نه طريقه" تفويض" بلكه هر چه او دارد، از عقل و هوش و توانايى جسمى و قدرت تصميم‌گيرى همه از ناحيه خدا است، و همين واقعيت است كه او را از يك سو دائما نيازمند به خالق مى‌سازد، و از سوى ديگر به مقتضاى آزادى و اختيارش به او تعهد و مسئوليت مى‌دهد.