تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٣ - تفسير تنها دست پاكان به دامن قرآن مىرسد

" هرگز اين كار را تكرار مكن و آن را براى هميشه فراموش نما" (كَلَّا).

" چرا كه اين آيات وسيله‌اى است براى تذكر و يادآورى خلق خدا" (إِنَّها تَذْكِرَةٌ) [١] نيازى به اين نيست كه از مستضعفان پاكدل غافل شوى، و به افراد متنفذ و مغرور روى آورى.

اين احتمال نيز وجود دارد كه جمله" كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ" پاسخى باشد به تمام تهمتهاى مشركان و دشمنان اسلام در مورد قرآن كه گاه شعرش مى‌خواندند، و گاه سحر، و گاه نوعى كهانت، قرآن مى‌گويد: هيچيك از اين نسبتها صحيح نيست، بلكه اين آيات وسيله‌اى است براى بيدارى و يادآورى و آگاهى و ايمان و دليل آن در خودش نهفته است، چرا كه هر كس به آن نزديك مى‌شود- جز معاندان لجوج اين اثر را در خود احساس مى‌كند.

*** سپس مى‌افزايد:" هر كس بخواهد از آن پند مى‌گيرد" (فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ‌) [٢] اين تعبير هم اشاره‌اى است به اينكه اكراه و اجبارى در كار نيست، و هم دليلى است بر آزادى اراده انسان كه تا نخواهد و تصميم بر قبول هدايت نگيرد نمى‌تواند از آيات قرآن بهره گيرد.

***

---

[١] ضمير" انها" كه مؤنث است به آيات قرآن بر مى‌گردد.

[٢] ضمير در جمله" ذكره" به همان چيز بر مى‌گردد كه ضمير" انها" باز مى‌گردد منتها در آنجا منظور آيات است، و لذا مؤنث آورده شده و در اينجا اشاره به خود قرآن است كه مذكر لفظى مى‌باشد.