تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦ - تفسير كافران مىگويند اى كاش خاك بوديم!

در آيات مورد بحث به معرفى آن روز بزرگ پرداخته، بخشى از اوصاف آن روز و حوادث آن را شرح مى‌دهد، مى‌فرمايد:

" اينها همه در روزى واقع مى‌شود كه روح و تمام ملائكه در يك صف بپا مى‌خيزند، و هيچيك جز به اذن خداوند رحمن سخن نمى‌گويند، و آن كس كه سخن مى‌گويد جز صواب و حق نمى‌گويد" (يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صَواباً) [١] بدون شك قيام" روح" و" فرشتگان" در آن روز در يك صف، و سخن نگفتن جز به اذن خداوند رحمن، فقط براى اجراى فرمان او است، آنها در اين جهان نيز" مدبرات امر" و مجرى فرمانهاى او هستند، و در عالم آخرت اين امر آشكارتر و واضحتر و گسترده‌تر خواهد بود.

در اينكه مراد از" روح" در اينجا چيست؟ مفسران تفسيرهاى زيادى ذكر كرده‌اند كه در بعضى از تفاسير به هشت احتمال بالغ مى‌شود [٢] كه مهمتر از همه تفسيرهاى زير است:

١- منظور مخلوقى است غير از فرشتگان و برتر از همه آنها.

٢- منظور" جبرئيل" امين پيك وحى خدا و واسطه ميان او و پيامبران است، كه بزرگترين فرشتگان مى‌باشد.

٣- منظور" ارواح انسانها" است كه همراه فرشتگان بپا مى‌خيزند.

٤- فرشته‌اى است بالاتر از همه فرشتگان و برتر از جبرئيل، و هم او بود كه با انبياء و امامان معصوم همراه بوده و هست.

[١] بسيارى از مفسران معتقدند كه" يوم" در اين آيه ظرف است و متعلق به فعل" لا يملكون" در آيه قبل است، اين احتمال نيز وجود دارد كه به تمام آنچه در آيات قبل آمده است متعلق باشد، و در تقدير چنين است" كل ذلك يكون يوم يقوم الروح".

[٢]" تفسير قرطبى" جلد ١٠ صفحه ٦٩٧٧.