تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠١ - تفسير آفرينش شما مشكلتر است يا آسمانها؟ (دليل ديگرى بر معاد)

را آبهاى حاصل از بارانهاى سيلابى نخستين فرا گرفته بود اين آبها تدريجا در گودالهاى زمين جاى گرفتند و خشكيها از زير آب سر بر آوردند و روز به روز گسترده‌تر شدند تا به وضع فعلى در آمد (و اين مساله بعد از آفرينش زمين و آسمان روى داد) [١]

*** بعد از گسترش زمين و آماده شدن براى زندگى و حيات سخن از آب و گياه به ميان آورده مى‌فرمايد:" خداوند در زمين آب آن را خارج نمود و همچنين چراگاههايش را" (أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها).

اين تعبير نشان مى‌دهد كه آب در لابلاى قشر نفوذ پذير زمين پنهان بود، سپس به صورت چشمه‌ها و نهرها جارى شد و حتى دريا و درياچه‌ها را تشكيل داد.

" مرعى" اسم مكان است به معنى چراگاه‌ [٢] و در اصل از" رعى" به معنى حفظ و مراقبت حيوان، خواه از طريق تغذيه يا جهات ديگر گرفته شده و لذا مراعات به معنى محافظت و مراقبت و تدبير امور آمده است، و حديث معروف كلكم راع و كلكم مسئول عن رعيته نيز اشاره به لزوم مراقبت مردم، از يكديگر آمده است. [٣]

*** ولى از آنجا كه عوامل مختلفى مى‌توانست آرامش زمين را بر هم زند، از جمله طوفانهاى عظيم و دائمى و ديگر جزر و مدهايى كه در پوسته زمين بر اثر جاذبه‌

---

[١] بعضى از مفسران، تعبير به" بعد ذلك" در آيه فوق را به معنى اضافه بر اين تفسير كرده‌اند و معنى آيه چنين مى‌شود: علاوه بر آنچه در آيات گذشته آمد: زمين را گسترش داد.

[٢] بعضى نيز آن را مصدر ميمى به معنى چريدن گرفته‌اند ولى مناسب همان معنى بالا است.

[٣] مفردات راغب ماده" رعى".