تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٣ - تفسير برنامههاى رسول اللَّه

٤-" و آنچه را نمى‌دانستيد به شما تعليم مى‌دهد" (وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ‌).

گرچه اين موضوع در جمله قبل كه تعليم كتاب و حكمت است وجود داشته ولى قرآن مخصوصا آن را تفكيك مى‌كند، تا به آنها بفهماند اگر پيامبران نبودند بسيارى از علوم براى هميشه از شما مخفى بود، آنها تنها رهبر اخلاقى و اجتماعى نبودند، بلكه پيشواى علمى نيز بودند كه بدون رهبرى آنها علوم انسانى نضج نمى‌گرفت.

*** با توجه به نعمتهاى مختلف الهى كه در اين آيه بيان شد، در آيه بعد به مردم اعلام مى‌كند كه جا دارد شكر اين نعمتهاى بزرگ را بجا آورند و با بهره‌گيرى صحيح از اين نعمتها، حق شكر او را ادا كنند، مى‌فرمايد:" مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم و شكر مرا بجا آوريد و كفران نكنيد" (فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لِي وَ لا تَكْفُرُونِ‌).

بديهى است جمله" مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم" اشاره به يك معنى عاطفى ميان خدا و بندگان نيست، آن گونه كه در ميان انسانها است كه به هم مى‌گويند: به ياد ما باشيد تا به ياد شما باشيم.

بلكه اشاره به يك اصل تربيتى و تكوينى است، يعنى بياد من باشيد، به ياد ذات پاكى كه سرچشمه تمام خوبيها و نيكيها است و به اين وسيله روح و جان خود را پاك و روشن سازيد و آماده پذيرش رحمت پروردگار، توجه شما به اين ذات پاك شما را در فعاليتها مخلصتر، مصممتر، نيرومندتر، و متحدتر مى‌سازد.

همانگونه كه منظور از" شكرگزارى و عدم كفران" تنها يك مساله تشريفاتى و گفتن با زبان نيست، بلكه منظور آن است كه هر نعمتى را درست به جاى خود مصرف كنيد و در راه همان هدفى كه براى آن آفريده شده به كار