تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٦ - ٤- هيچكس بدون اذن خدا قادر بر كارى نيست

به معنى بى مرگ كه همان" مرداد" است به چشم مى‌خورد [١] دهخدا در لغت نامه خود نيز مطلبى در اين زمينه نقل كرده است كه بى شباهت به معنى اخير نيست.

و عجيب اينكه: بعضى هاروت و ماروت را دو مرد از ساكنان بابل دانسته‌اند و بعضى حتى آنها را به عنوان شياطين معرفى كرده‌اند در حالى كه آيه فوق به وضوح اين مسائل را رد مى‌كند.

در اينجا سؤالى باقى مى‌ماند و آن اينكه طبق ظاهر آيات فوق و روايات متعدد- چنان كه گفتيم- هاروت و ماروت دو فرشته الهى بودند كه براى مبارزه با اذيت و آزار ساحران به تعليم مردم پرداختند، آيا براستى فرشته مى‌تواند معلم انسان باشد؟

پاسخ اين سؤال در همان احاديث ذكر شده است و آن اينكه خداوند آنها را به صورت انسانهايى در آورد تا بتوانند اين رسالت خود را انجام دهند، اين حقيقت را مى‌توان از آيه ٩ سوره انعام نيز دريافت آنجا كه مى‌گويد: وَ لَوْ جَعَلْناهُ مَلَكاً لَجَعَلْناهُ رَجُلًا:" اگر او (پيامبر) را فرشته‌اى قرار مى‌داديم حتما او را به صورت مردى جلوه‌گر مى‌ساختيم".

در آيات فوق خوانديم كه ساحران نمى‌توانستند بدون اذن پروردگار به كسى زيان برسانند اين به آن معنى نيست كه جبر و اجبارى در كار باشد، بلكه‌

[١] اعلام قرآن صفحه ٦٥٥.