تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه

جلد اول

(1) سوره فاتحة الكتاب (حمد) اين سوره در مكه نازل شده و هفت آيه است (7)

ويژگيهاى سوره حمد

1- آهنگ اين سوره

2- سوره حمد، اساس قرآن است

3- سوره حمد افتخار بزرگ پيامبر ص

4- تاكيد بر تلاوت اين سوره

محتواى سوره

چرا نام اين سوره فاتحة الكتاب است؟

سؤال آيا جمع آورى قرآن در زمان پيامبر بود

سوره الفاتحة (1) آيات 1 تا 7

نكتهها

1- آيا بسم اللَّه جزء سوره است؟!

2- اللَّه جامعترين نام خداوند

3- رحمت عام و خاص خدا

سوره الفاتحة (1) آيات 2 تا 3

تفسير جهان غرق رحمت او است

نكتهها

1- خط سرخ بر همه ربالنوعها

2- پرورش الهى راه خداشناسى!

سوره الفاتحة (1) آيه 3

سوره الفاتحة (1) آيه 4

تفسير ايمان به رستاخيز دومين پايگاه

سوره الفاتحة (1) آيه 5

تفسير انسان در پيشگاه خدا

نكتهها

1- نقطه اتكاء فقط او است

2- ذكر صيغه جمع در" نعبد" و" نستعين"

3- در برخورد نيروها از او كمك مىگيريم،

سوره الفاتحة (1) آيه 6

پيمودن صراط مستقيم

صراط مستقيم چيست؟

سوره الفاتحة (1) آيه 7

تفسير دو خط انحرافى!

نكتهها

1-" الذين انعمت عليهم" كيانند؟

2" مغضوب عليهم" و" ضالين" كيانند؟

(2) سورة البقرة اين سوره در" مدينه" نازل شده، و (286) آيه است

محتواى سوره بقره

فضيلت اين سوره

سوره البقرة (2) آيات 1 تا 2

تحقيق درباره حروف مقطعه قرآن

عصر طلايى ادبيات عرب

شاهد گويا

نكتهها

1- چرا اشاره به دور؟

2- معنى كتاب

3- هدايت چيست؟

4- چرا هدايت قرآن ويژه پرهيزكاران است؟

سوره البقرة (2) آيات 3 تا 5

آثار تقوا در روح و جسم انسان

1- ايمان به غيب

2- ارتباط با خدا

3- ارتباط با انسانها

نكتهها

1- استمرار در طريق ايمان و عمل

2- حقيقت تقوا چيست؟

سوره البقرة (2) آيات 6 تا 7

تفسير گروه دوم، كافران لجوج و سرسخت

نكتهها

1- آيا سلب قدرت تشخيص، دليل بر جبر نيست؟

2- اگر اينها قابل هدايت نيستند اصرار پيامبران براى چيست؟

3- مهر نهادن بر دلها

4- مقصود از" قلب" در قرآن

5- چرا" قلب" و" بصر" به صيغه جمع و" سمع" به صيغه مفرد ذكر شده است؟

سوره البقرة (2) آيات 8 تا 16

تفسير گروه سوم (منافقان)

نكتهها

1- پيدايش نفاق و ريشههاى آن

2- لزوم شناخت منافقين در هر جامعه

3- وسعت معنى نفاق

4- كارشكنيهاى منافقان

5- فريب دادن و جدان

6- تجارت پر زيان

سوره البقرة (2) آيات 17 تا 20

تفسير دو مثال جالب براى ترسيم حال منافقان

سوره البقرة (2) آيات 21 تا 22

اين چنين خدايى را بپرستيد

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

نعمت زمين و آسمان

نكته بت پرستى در شكلهاى مختلف

سوره البقرة (2) آيات 23 تا 24

تفسير قرآن معجزه جاويدان

نكتهها

1- چرا پيامبران به معجزه نياز دارند؟

قرآن معجزه جاودانى پيامبر اسلام (ص)

جاودانى و جهانى بودن

آيا قرآن دعوت به مقابله كرده است؟

از كجا كه مثل آن را نياوردهاند؟!

گواهى ديگران در باره قرآن

سوره البقرة (2) آيه 25

تفسير ويژگى نعمتهاى بهشتى

نكتهها

1-" ايمان" و" عمل"

2- همسران پاك

3- نعمتهاى مادى و معنوى در بهشت

سوره البقرة (2) آيه 26

شان نزول

تفسير آيا خدا هم مثال مىزند؟!

نكتهها

1- اهميت مثال در بيان حقايق

2- چرا مثال به پشه؟

3- هدايت و اضلال الهى

سوره البقرة (2) آيه 27

تفسير زيانكاران واقعى

نكتهها

1- اهميت صله رحم در اسلام

2- به جاى وصل كردن، قطع كردن

سوره البقرة (2) آيات 28 تا 29

تفسير نعمت اسرار آميز حيات

نكتهها

1- تناسخ و عود ارواح

2- آسمانهاى هفتگانه

3- عظمت كائنات

سوره البقرة (2) آيات 30 تا 33

انسان نماينده خدا در زمين

فرشتگان در بوته آزمايش

پاسخ به دو سؤال خداوند چگونه اين علوم را به آدم تعليم نمود؟

سوره البقرة (2) آيات 34 تا 36

آدم در بهشت

نكتهها

1- چرا ابليس مخالفت كرد؟

2- آيا سجده براى خدا بود يا آدم؟

نكتهها

1- بهشت آدم كدام بهشت بود؟

2- گناه آدم چه بود؟

3- مقايسه معارف قرآن با تورات

4- مقصود از شيطان در قرآن چيست؟

5- خدا چرا شيطان را آفريد؟

سوره البقرة (2) آيات 37 تا 39

تفسير بازگشت آدم به سوى خدا

نكتهها

1- كلماتى كه خدا بر آدم القا كرد چه بود؟

2- چرا جمله" اهبطوا" تكرار شده است؟

3- مخاطب در" اهبطوا" كيست؟

سوره البقرة (2) آيه 40

تفسير ياد نعمتهاى خدا

نكتهها

1- يهود در مدينه

2- دوازده پيمان خدا با يهود چه بود؟

4- خدا نيز به عهدش وفا مىكند

5- چرا يهوديان را بنى اسرائيل مىگويند؟

سوره البقرة (2) آيات 41 تا 43

شان نزول

تفسير سود پرستى يهود

نكتهها

آيا قرآن مندرجات تورات و انجيل را تصديق كرده؟!

سوره البقرة (2) آيات 44 تا 46

تفسير به ديگران توصيه مىكنيد اما خودتان چرا؟!

نكتهها

1-" لقاء اللَّه" چيست؟

2- راه پيروزى بر مشكلات

سوره البقرة (2) آيات 47 تا 48

تفسير خيالهاى باطل يهود

قرآن و مساله شفاعت

1- مفهوم واقعى شفاعت

2- شفاعت در عالم تكوين

3- مدارك شفاعت

4- شرائط گوناگون شفاعت

5- احاديث اسلامى و شفاعت

6- تاثير معنوى شفاعت

7- فلسفه شفاعت

8- شرائط" سازنده شفاعت"

9- بررسى و پاسخ اشكالات

10- شفاعت و توحيد

بررسى در زمينه منطق وهابيان در مساله شفاعت

سوره البقرة (2) آيه 49

نعمت آزادى

بردگى دختران در آن روز و امروز

سوره البقرة (2) آيه 50

تفسير نجات از چنگال فرعونيان

سوره البقرة (2) آيات 51 تا 54

بزرگترين انحراف بنى اسرائيل

گناه عظيم و توبه بىسابقه

سوره البقرة (2) آيات 55 تا 56

تفسير تقاضاى عجيب!

سوره البقرة (2) آيه 57

تفسير نعمتهاى گوناگون

نكتهها

1- زندگى در فضاى آزاد از اسارتها

2-" من" و" سلوى" چيست؟

3- چرا تعبير به" انزلنا" شده؟

4- غمام چيست؟

سوره البقرة (2) آيات 58 تا 59

تفسير لجاجت شديد بنى اسرائيل

سوره البقرة (2) آيه 60

تفسير جوشيدن چشمه آب در بيابان

نكتهها

1- فرق" تعثوا" و" مفسدين"

2- خارق عادات در زندگى بنى اسرائيل

3- فرق ميان" انفجرت" و" انبجست"

سوره البقرة (2) آيه 61

تفسير تمناى غذاهاى رنگارنگ

نكتهها

1- منظور از" مصر" در اينجا كجاست؟

2- آيا تنوعطلبى جزء طبيعت انسان نيست؟

3- آيا" من" و" سلوى" از هر غذايى برتر بود؟

4- چرا مهر ذلت بر بنى اسرائيل نهاده شد؟

سوره البقرة (2) آيه 62

قانون كلى نجات

يك سؤال مهم

نكتهها

1- سرگذشت جالب سلمان فارسى

2- صابئان كيانند؟

3- عقايد صابئان

سوره البقرة (2) آيات 63 تا 64

تفسير آيات خدا را با قوت بگيريد!

نكتهها

1- منظور از پيمان

2- چگونه كوه بالاى سر بنى اسرائيل قرار گرفت

3- پيمان اجبارى چه سودى دارد؟

4- كوه طور

سوره البقرة (2) آيات 65 تا 66

تفسير عصيانگران روز شنبه!

سوره البقرة (2) آيات 67 تا 74

تفسير ماجراى گاو بنى اسرائيل

نكتهها

1- پرسشهاى فراوان و بيجا

2- اينهمه اوصاف براى چه بود؟

3- انگيزه قتل چه بود؟

4- نكات آموزنده اين داستان

نيكى به پدر

سوره البقرة (2) آيات 75 تا 77

شان نزول

تفسير انتظار بيجا!

سوره البقرة (2) آيات 78 تا 79

شان نزول

تفسير نقشههاى يهود براى استثمار عوام!

سوره البقرة (2) آيات 80 تا 82

تفسير بلندپروازى و ادعاهاى تو خالى!

نكتهها

1- كسب" سيئة"

2- احاطه خطيئه چيست؟

3- نژاد پرستى يهود

سوره البقرة (2) آيات 83 تا 86

تفسير پيمانشكنان!

نكتهها

1- بيان تاريخى آيات

2- تبعيض در احكام خدا و انگيزه آن

3- برنامهاى براى زنده ماندن ملتها

سوره البقرة (2) آيات 87 تا 88

تفسير دلهايى كه در غلاف است

نكتهها

1- رسالت پيامبران در اعصار مختلف

2- روح القدس چيست؟

عقيده مسيحيان در باره روح القدس

4- دلهاى بيخبر و مستور!

سوره البقرة (2) آيات 89 تا 90

شان نزول

تفسير خود مبلغ بوده خود كافر شدند!

نكتهها

1- يك معامله زيانآور

سوره البقرة (2) آيات 91 تا 93

تفسير تعصبهاى نژادى يهود

نكتهها

سوره البقرة (2) آيات 94 تا 96

تفسير گروه از خود راضى

نكتهها

مقصود از هزار سال عدد هزار نيست

3- جنايات نژاد پرستان

4- ريشههاى ترس از مرگ

سوره البقرة (2) آيات 97 تا 98

شان نزول

ملت بهانه جو!

" جبريل" و" ميكال"

سوره البقرة (2) آيات 99 تا 101

شان نزول

تفسير پيمان شكنان يهود

نكتهها

1- تعبير به" نزول" يا" انزال"

2- مفهوم كلمه" فاسق"

3- قرآن هرگز تمام يك ملت را بخاطر اكثريت محكوم نمىكند

سوره البقرة (2) آيات 102 تا 103

تفسير سليمان و ساحران بابل

نكتهها

1- ماجراى هاروت و ماروت

2- واژه هاروت و ماروت

3- چگونه فرشته معلم انسان مىشود؟

4- هيچكس بدون اذن خدا قادر بر كارى نيست

5- سحر چيست و از چه زمانى پيدا شده؟

سحر از نظر اسلام

جادوگرى از نظر تورات

سحر در عصر ما

سوره البقرة (2) آيات 104 تا 105

شان نزول

تفسير دستاويز به دشمن ندهيد؟

سوره البقرة (2) آيات 106 تا 107

تفسير هدف از نسخ

نكتهها

1- آيا نسخ در احكام جايز است؟

2- منظور از" آيه" چيست؟

3- تفسير جمله" ننسها"

4- تفسير" او مثلها"

سوره البقرة (2) آيه 108

شان نزول

تفسير بهانههاى بى اساس

سوره البقرة (2) آيات 109 تا 110

تفسير حسودان لجوج

نكتهها

سوره البقرة (2) آيات 111 تا 112

تفسير انحصار طلبان بهشت!

نكتهها

1- معنى" امانيهم"

2- معنى" وجه"

سوره البقرة (2) آيه 113

شان نزول

تفسير تضادهاى ناشى از انحصارطلبى

سوره البقرة (2) آيه 114

شان نزول

تفسير ستمكارترين مردم

نكتهها

1- طرق ويرانى مساجد

2- بزرگترين ستم

سوره البقرة (2) آيه 115

شان نزول

تفسير به هر سو رو كنيد خدا آنجا است!

نكتهها

1- فلسفه قبله

سوره البقرة (2) آيات 116 تا 117

تفسير خرافات يهود و نصارى و مشركان

نكتهها

1- دلائل نفى فرزند

3- چگونه چيزى از عدم به وجود مىآيد؟

سوره البقرة (2) آيات 118 تا 119

تفسير بهانه ديگر چرا خدا با ما سخن نمىگويد؟!

نكتهها

1- دلهاى آنها همانند يكديگر است

2- دو اصل مهم تربيتى

سوره البقرة (2) آيات 120 تا 121

شان نزول

تفسير جلب رضايت اين گروه ممكن نيست

نكتهها

تفسير جمله" و لئن اتبعت اهوائهم"

2- جلب رضايت دشمن، حسابى دارد

3- هدايت تنها هدايت الهى است

4- حق تلاوت چيست؟

سوره البقرة (2) آيات 122 تا 123

سوره البقرة (2) آيه 124

تفسير " امامت" اوج افتخار ابراهيم (ع)

نكتهها

1- منظور از" كلمات" چيست؟

2- امام كيست؟

3- فرق نبوت و امامت و رسالت

4- امامت يا آخرين سير تكاملى ابراهيم

5- ظالم كيست؟

6- امام از سوى خدا تعيين مىشود

7- پاسخ به دو سؤال

8- شخصيت ممتاز ابراهيم

سوره البقرة (2) آيه 125

تفسير عظمت خانه خدا

نكتهها

1- اثرات اجتماعى و تربيتى اين پناهگاه امن

2- چرا خانه خدا

سوره البقرة (2) آيه 126

تفسير خواستههاى ابراهيم از پيشگاه پروردگار

سوره البقرة (2) آيات 127 تا 129

تفسير ابراهيم خانه كعبه را بنا مىكند

نكتهها

1- هدف بعثت پيامبران

2-" تعليم" مقدم است يا" تربيت" ؟

3- پيامبرى از ميان خود آنها

سوره البقرة (2) آيات 130 تا 132

تفسير ابراهيم انسان نمونه

سوره البقرة (2) آيات 133 تا 134

شان نزول

تفسير همه مسئول اعمال خويشند

سوره البقرة (2) آيات 135 تا 137

شان نزول

تفسير تنها ما بر حقيم!

نكتهها

1- وحدت دعوت انبياء

2- اسباط چه كسانى بودند؟

3- معنى" حنيف" چيست؟

سوره البقرة (2) آيات 138 تا 141

تفسير رنگهاى غير خدايى را بشوئيد!

سوره البقرة (2) آيه 142

تفسير ماجراى تغيير قبله

نكتهها

1- معنى" سفهاء"

2- مساله" نسخ"

سوره البقرة (2) آيه 143

تفسير امت وسط

نكتهها

1- اسرار تغيير قبله

2- امت اسلامى يك امت ميانه

3- امتى كه مىتواند از هر نظر الگو باشد

4- تفسير جمله" لنعلم"

سوره البقرة (2) آيه 144

تفسير همه جا رو به سوى كعبه كنيد

نكتهها

1- نظم آيات

2- انتظار دردناك!

3- معنى" شطر"

4- خطاب همگانى

5- آيا تغيير قبله به خاطر خشنودى پيامبر بود؟

6- كعبه مركز يك دائره بزرگ

سوره البقرة (2) آيه 145

تفسير آنها به هيچ قيمت راضى نمىشوند

سوره البقرة (2) آيات 146 تا 147

تفسير آنها به خوبى او را مىشناسند

سوره البقرة (2) آيه 148

تفسير هر امتى قبلهاى دارد

نكتهها

1- آن روز كه ياران مهدى (ع) جمع مىشوند

سوره البقرة (2) آيات 149 تا 150

تفسير تنها از خدا بترس

سوره البقرة (2) آيات 151 تا 152

تفسير برنامههاى رسول اللَّه

نكتهها

2- ذكر خدا چيست؟

سوره البقرة (2) آيات 153 تا 154

شان نزول

تفسير شهيدان زندهاند

نكتهها

1- چگونگى حيات جاودانى شهيدان

2- مكتبى كه به شهادت افتخار مىكند

3- زندگى برزخى و بقاى روح

سوره البقرة (2) آيات 155 تا 157

تفسير جهان صحنه آزمايش الهى است

نكتهها

1- چرا خدا مردم را آزمايش مىكند؟

2- آزمايش خدا همگانى است

3- طرق آزمايش

4- رمز پيروزى در امتحان

5- آزمايش به وسيله نعمت و بلا

سوره البقرة (2) آيه 158

شان نزول

تفسير اعمال جاهلان نبايد مانع كار مثبت گردد

نكتهها

1- صفا و مروه

2- قسمتى از اسرار سعى صفا و مروه

3- پاسخ به يك سؤال

4- تطوع چيست؟

5- شكرگزارى خداوند

سوره البقرة (2) آيات 159 تا 160

شان نزول

تفسير كتمان حق ممنوع!

نكتهها

1- مفاسد كتمان حق

2- كتمان حق در احاديث اسلامى

3- لعن چيست؟

سوره البقرة (2) آيات 161 تا 163

تفسير آنها كه كافر مىميرند

نكتهها

3- مگر لعن خدا كافى نيست؟

سوره البقرة (2) آيه 164

تفسير جلوههاى ذات پاك او در پهنه هستى

سوره البقرة (2) آيات 165 تا 167

تفسير بيزارى پيشوايان كفر از پيروان خود!

سوره البقرة (2) آيات 168 تا 169

تفسير گامهاى شيطان!

نكتهها

1- اصل حليت

2- انحرافات تدريجى

3- شيطان يك دشمن قديمى

4- چگونگى وسوسه شيطان

سوره البقرة (2) آيات 170 تا 171

تفسير تقليد كوركورانه از نياكان

نكتهها 1- ابزار شناخت

سوره البقرة (2) آيات 172 تا 173

تفسير طيبات و خبائث

نكتهها

1- فلسفه تحريم گوشتهاى حرام

2- تكرار و تاكيد

3- استفاده از خون براى تزريق

سوره البقرة (2) آيات 174 تا 176

شان نزول

تفسير باز هم نكوهش از كتمان حق

سوره البقرة (2) آيه 177

شان نزول

تفسير ريشه و اساس همه نيكيها

سوره البقرة (2) آيات 178 تا 179

شان نزول

تفسير قصاص مايه حيات شما است!

نكتهها

1- قصاص و عفو يك مجموعه عادلانه

2- آيا قصاص بر خلاف عقل و عواطف انسانى است؟

3- آيا خون مرد رنگينتر است؟

سوره البقرة (2) آيات 180 تا 182

تفسير وصيتهاى شايسته

نكتهها

1- فلسفه وصيت

2- عدالت در وصيت

3- وصاياى واجب و مستحبّ

4- وصيت در حال حيات قابل تغيير است

سوره البقرة (2) آيات 183 تا 185

تفسير روزه سر چشمه تقوا

نكتهها

1- اثرات تربيتى، اجتماعى، و بهداشتى روزه

اثر اجتماعى روزه

اثر بهداشتى و درمانى روزه

2- روزه در امتهاى پيشين

3- امتياز ماه مبارك رمضان

4- قاعده لا حرج

سوره البقرة (2) آيه 186

شان نزول

تفسير سلاحى به نام دعا و نيايش

نكتهها

1- فلسفه دعا و نيايش

2- مفهوم واقعى دعا

3- شرائط اجابت دعاء

سوره البقرة (2) آيه 187

شان نزول

تفسير توسعهاى در حكم روزه

نكتهها

1- مرزهاى الهى

2- اعتكاف

3- طلوع فجر

4- آغاز و پايان، تقوا است

تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٣ - ٢- احاطه خطيئه چيست؟

اين يك قانون كلى در باره گنهكاران از هر قوم و ملت و گروه و جماعت است.

*** و اما در مورد مؤمنان پرهيزگار، نيز يك قانون كلى و همگانى وجود دارد كه آيه بعد بيانگر آن است:" كسانى كه ايمان آورده‌اند و عمل صالح انجام داده‌اند آنها اصحاب بهشتند و جاودانه در آن خواهند بود" (وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ‌).

*** نكته‌ها:

١- كسب" سيئة"

" كسب" و" اكتساب" به معنى تحصيل كردن چيزى از روى اراده و اختيار است، بنا بر اين جمله" بَلى‌ مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً" اشاره به كسانى است كه با علم و اختيار مرتكب گناهان مى‌شوند و تعبير" كسب" شايد از اين نظر باشد كه گنهكار در يك محاسبه كوته‌بينانه انجام گناه را به سود خويش و ترك آن را به زيان خود مى‌پندارد، اينها همان كسانى هستند كه در چند آيه بعد به آنها اشاره كرده مى‌گويد: آنها آخرت را به زندگى دنيا فروخته‌اند لذا تخفيفى در مجازاتشان نيست.

*** ٢- احاطه خطيئه چيست؟

" خطيئه" در بسيارى از موارد به معنى گناهانى است كه از روى عمد تحقق نيافته، ولى در آيه مورد بحث، به معنى گناه كبيره‌ [١] و يا آثار گناه‌ [٢] است كه بر قلب و جان انسان مى‌نشيند.

[١] تفسير كبير فخر رازى ذيل آيه.

[٢] تفسير الميزان ذيل آيه.