تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠ - تفسير جهان غرق رحمت او است

٥- اما كلمه" رب" در اصل به معنى مالك و صاحب چيزى است كه به تربيت و اصلاح آن مى‌پردازد و كلمه" ربيبه" كه به دختر همسر انسان گفته مى‌شود از همين جا گرفته شده است، زيرا او هر چند از شوهر ديگرى است ولى زير نظر پدر خوانده‌اش پرورش مى‌يابد.

اين كلمه بطور مطلق تنها به خدا گفته مى‌شود، و اگر به غير خدا اطلاق گردد حتما به صورت اضافه است مثلا مى‌گوئيم" رب الدار" (صاحب خانه)" رب السفينة" (صاحب كشتى) [١] در تفسير" مجمع البيان" معنى ديگرى نيز بر آن افزوده است و آن شخص بزرگى است كه فرمان او مطاع مى‌باشد، اما بعيد نيست كه هر دو معنى بيك اصل باز گردد [٢] ٦- كلمه" عالمين" جمع" عالم" است و عالم به معنى مجموعه‌اى است از موجودات مختلف كه داراى صفات مشترك و يا زمان و مكان مشترك هستند، مثلا مى‌گوييم عالم انسان و عالم حيوان و عالم گياه، و يا مى‌گوئيم عالم شرق و عالم غرب عالم امروز و عالم ديروز، بنا بر اين" عالم" خود به تنهايى معنى جمعى دارد و هنگامى كه به صورت" عالمين" جمع بسته مى‌شود اشاره به تمام مجموعه‌هاى اين جهان است.

در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه جمع با" ين" معمولا براى جمع عاقل است در حالى كه همه عالمهاى اين جهان صاحبان عقل نيستند، بهمين دليل بعضى از مفسران كلمه" عالمين" را در اينجا اشاره به گروه‌ها و مجموعه‌هايى از صاحبان‌

[١] قاموس اللغه، و مفردات راغب، و تفسير مجمع البيان، و تفسير البيان.

[٢] بايد توجه داشت كه" رب" از ماده" ربب" است نه از ماده" ربو" و به اصطلاح مضاعف است نه ناقص ولى در معنى اصلى رب مفهوم پرورش و تربيت افتاده است و لذا در فارسى معمولا آن را به عنوان پروردگار ترجمه مى‌كنند (دقت كنيد).