جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٧
میسازد و نتیجه آنها ساختمان معینی است به نام خانه مسکونی . خداوند چطور ؟ آیا کار خداوند از این قبیل است ؟ آیا صنع متقن الهی از نوع پیوند مصنوعی و عاریتی ایجاد کردن میان چند امر بیگانه است ؟ ایجاد این گونه پیوندهای مصنوعی و عاریتی کار مخلوقی از قبیل انسان است که جزئی از این نظام است و در محدودهای معین ، از قوا و نیروها و خاصیتهای موجود و مخلوق اشیاء بهرهگیری میکند ، کار مخلوقی است که فاعلیتش و خالقیتش در حد فاعلیت حرکت است نه در حد فاعلیت ایجادی ، یعنی در این حد است که حرکتی - آن هم قسری نه طبعی - در یک شیء موجود به وجود میآورد . اما خداوند فاعل ایجادی است او ایجاد کننده اشیاء با همه قوا و نیروها و خاصیتها و خصلتهای آنهاست . مثلا انسان از آتش موجود و برق موجود بهرهگیری میکند و ترتیب این کار جزئی خود را طوری میدهد که در یک لحظه و یک مورد که برایش مفید است از آن استفاده کند و در لحظه دیگر و شرایط دیگر که مضر به حال اوست اثر آتش یا برق ظاهر نشود . ولی خداوند ، خالق و به وجود آورنده برق و آتش است با همه خاصیتهای آنها لازمه وجود برق و آتش این است که گرم کنند یا حرکت ایجاد کنند یا بسوزانند . خدا برق یا آتش را برای شخص خاص و مورد خاص نیافریده که مثلا کلبه فقیر را گرم کند اما جامه او را اگر در آتش افتاد نسوزاند . خدا آتش را خلق کرده که خاصیتش احتراق است ، پس آتش را در کلیتش در نظام عالم باید در نظر گرفت که وجودش لازم و مفید و موافق حکمت است نه در جزئیتش ، که در فلان مورد جزئی برای فلان غرض فردی و شخصی آیا مفید و خیر و حکمت