جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١

استقلال ندارند و همه قائم به او و وابسته به او هستند و او به تعبیر قرآن‌ " قیوم " همه عالم است ، در مقام تاثیر و علیت نیز استقلال ندارند ، و در نتیجه خداوند همچنانکه در ذات شریک ندارد در فاعلیت نیز شریک‌ ندارد . هر فاعل و سببی ، حقیقت خود و وجود خود و تاثیر و فاعلیت خود را از او دارد و قائم به اوست . همه حولها و قوه ها " به او " است : ( « ما شاء الله و لا قوش الا به ، لا حول و لا قوش الا بالله » ) انسان که یکی از موجودات است و مخلوق اوست ، مانند همه آنها علت و مؤثر در کار خود و بالاتر از آنها مؤثر در سرنوشت خویش است ، اما به‌ هیچ وجه موجودی " مفوض " و " به خود وانهاده " نیست ( « بحول الله‌ و قوته اقوم و اقعد » ) . اعتقاد به تفویض و وانهادگی یک موجود - اعم‌ از انسان و غیر انسان - مستلزم اعتقاد به شریک بودن آن موجود با خدا در استقلال و در فاعلیت است و استقلال در فاعلیت ، مستلزم استقلال در ذات‌ است و با توحید ذاتی منافی است ، چه رسد به توحید افعالی .
« الحمدلله الذی لم یتخذ صاحبة و لا ولدا و لم یکن له شریک فی الملک و لم یکن له ولی من الذل و کبره تکبیرا » [١] .
سپاس ذات خدا را ، آنکه همسر و فرزند نگرفت و برای او شریکی در مدیریت جهان و همچنین کمکی از روی ناتوانی برای اداره عالم نیست . او را بزرگ و برتر بدان ، بزرگ و برتر دانستنی که لایق ذات پاک او باشد .