جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥

هر کس همان نمره را می‌دهد که استحقاق دارد . جامعه اسلامی جامعه طبیعی است نه جامعه تبعیضی و نه جامعه تساوی منفی . تز اسلام " کار به قدر استعداد و استحقاق به قدر کار " است . جامعه تبعیضی جامعه‌ای است که رابطه انسانها براساس استعباد و استثمار است ، یعنی بهره کشی جبری و زندگی افرادی به حساب کار و زحمت افراد دیگر . ولی جامعه طبیعی جامعه‌ای است که هرگونه بهره کشی و زندگی یک فرد به حساب فرد دیگر محکوم است ، رابطه انسانها رابطه " تسخیر متقابل " است ، همه آزادانه و در حدود امکانات و استعدادات خود می‌کوشند و همه‌ مسخر و رام یکدیگرند ، یعنی استخدام طرفینی حکمفرماست . بدیهی است به‌ حکم اینکه تفاوت طبیعی و اختلاف طبیعی میان افراد حکمفرماست ، آن که‌ نیرو و استعداد بیشتری دارد ، بیشتر نیروها را به سوی خود جذب می‌کند . مثلا فردی که استعداد علمی بیشتری دارد ، جویندگان علم را بیشتر به سوی‌ خود جذب می‌کند و بیشتر مسخر خود می‌سازد و آن که استعداد فنی بیشتری دارد ، دیگران اجبارا در زیردست او و در جهت فکر و ابتکار او حرکت می‌کنند و بیشتر مسخر و رام او می‌شوند . این است که قرآن مجید در عین اینکه " رب‌ و مربوبی " را در جامعه نفی می‌کند ، به واقعیت تفاوت طبیعی و درجات‌ مختلف استعدادها از نظر تکوینی اعتراف دارد و " رابطه تسخیر طرفینی " را تایید می‌کند . در سوره زخرف آیه ٣٢ می‌فرماید : « اهم یقسمون رحمة ربک ، نحن قسمنا بینهم معیشتهم فی الحیوش الدنیا و رفعنا بعضهم فوق بعض درجات لیتخذ بعضهم بعضا »