جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧١

جمله آخر این آیه که ناظر به این است که آنگاه که حکومت حق و خلافت‌ الهی برقرار می‌شود اهل ایمان از قید اطاعت هر جباری آزادند ، به این‌ صورت بیان شده که تنها مرا عبادت می‌کنند و شریکی برای من نمی‌سازند . از این معلوم می‌شود که از نظر قرآن هر اطاعت امری عبادت است ، اگر برای‌ خدا باشد اطاعت خداست و اگر برای غیر خدا باشد شرک به خداست .
این جمله عجیب است که فرمانبرداریهای اجباری که از نظر اخلاقی به هیچ‌ وجه عبادت شمرده نمی‌شود از نظر اجتماعی عبادت شمرده می‌شود . رسول اکرم‌ ( ص ) فرمود : « اذا بلغ بنو العاص ثلثین اتخذوا مال الله دولا و عباد الله خولا و دین‌ الله دخلا » [١] .
هرگاه اولاد عاص بن امیه ( جد مروان حکم و اکثریت خلافای اموی ) به سی‌ تن رسد ، مال خدا را میان خود دست به دست می‌کنند ، بندگان خدا را بنده‌ خود قرار می‌دهند و دین خدا را مغشوش می‌سازند .
اشاره است به ظلم و استبداد امویان . بدیهی است که امویان نه مردم را به پرستش خود می‌خواندند و نه آنها را مملوک و برده خود ساخته بودند ، بلکه استبداد و جباریت خود را بر مردم تحمیل کرده بودند . رسول خدا ( ص‌ ) با آینده‌نگری الهی خود ، این وضع را نوعی شرک و رابطه " رب و مربوبی‌ " خواند .