همچنانکه توحید مراتب و درجات دارد شرک نیز به نوبه خود مراتبی دارد که از مقایسه مراتب توحید با مراتب شرک به حکم " تعرف الاشیاء باضدادها " ، هم توحید را بهتر می‌توان شناخت و هم شرک را . تاریخ نشان می‌دهد که در برابر توحیدی که پیامبران الهی از فجر تاریخ به‌ آن دعوت می‌کرده‌اند ، انواع شرکها نیز وجود داشته است .

الف شرک ذاتی

بعضی از ملل به دو ( ثنویت ) یا سه ( تثلیث ) یا چند اصل قدیم ازلی‌ مستقل از یکدیگر قائل بوده‌اند ، جهان را چند پایه های و چند قطبی و چند کانونی می‌دانسته‌اند . ریشه این گونه اندیشه‌ها چه بوده