جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨١

تاثیر و نفوذ خداشناسی در انسان مراتب و درجات دارد و تفاوت انسانها از نظر کمال انسانی و قرب به خداوند به این درجات بستگی دارد و همه‌ اینها " صدق " و " اخلاص " نامیده می‌شود ، یعنی همه این درجات ، درجات صدق و اخلاص است . توضیح اینکه : قبلا گفتیم آنگاه که به خدا رومی‌آوریم و او را عبادت‌ می‌کنیم ، چنین ابراز می‌داریم که تنها مستحق اطاعت ، ذات احدیت است و من در مقابل او تسلیم محض هستم . این گونه ایستادن و ابراز داشتن ، عبادت است و جز برای خدا جایز نیست ، ولی این اظهار و ابراز ما تا چه‌ اندازه دارای " صدق " است ؟ یعنی ما در عمل تا چه اندازه قید تسلیم در برابر غیر خدا را رها کرده‌ایم و در مقابل ذات او تسلیم محض هستیم ؟ این‌ جهت به درجه ایمان ما بستگی دارد . مسلما همه افراد از نظر صدق و اخلاص در یک درجه نیستند . برخی تا این‌ حد پیش می‌روند که عملا جز امر خدا بر وجود آنها حاکم نیست ، از درون و برون فرماندهی جز خدا ندارند ، نه هوای نفس و تمایلات نفسانی می‌تواند آنها را از این سو به آن سو بکشاند و نه یک انسان دیگر می‌تواند آنان را مسخر فرمان خویش سازد ، به تمایلات نفسانی آن اندازه اجازه فعالیت‌ می‌دهند که موافق رضای خدا باشد - و البته رضای خدا همان راهی است که‌ انسان را به کمال واقعی خود می‌رساند - و فرمان انسانهای دیگر را از قبیل‌ پدر و مادر و معلم و غیره برای رضای خدا و در حدود اجازه خدا انجام‌ می‌دهند . برخی از این پیشتر می‌روند و مطلوب و محبوبی جز خدا ندارند ، خداوند محبوب و معشوق اصلی آنها قرار می‌گیرد و خلق خدا را به حکم اینکه‌ " هر کس چیزی را دوست بدارد آثار آن چیز و