جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨

جهان بینی علمی

اکنون ببینیم علم چگونه و در چه حدودی به ما بینایی و بینش می‌دهد . علم مبتنی بر دو چیز است : فرضیه و آزمون . در ذهن یک عالم برای کشف و تفسیر یک پدیده ، اول فرضیه ای نقش می‌بندد و سپس آن را در عمل ، در لابراتوار مورد آزمایش قرار می‌دهد . اگر آزمایش آن را تایید کرد به‌ صورت یک اصل علمی مورد قبول واقع می‌شود و تا فرضیه ای دیگر جامع‌تر که‌ آزمونها بهتر آن را تایید کند پدید نیامده است آن اصل علمی به اعتبار خود باقی است ، و به محض وارد شدن فرضیه ای جامع‌تر میدان را برای او خالی می‌کند . علم به این طریق به کشف علتها و کشف آثار و معلولها می‌پردازد ، با آزمایش عملی ، علت چیزی و یا اثر و معلول چیزی را کشف می‌کند و باز به‌ سراغ علت آن علت و معلول آن معلول می‌رود و تا حد ممکن به کشف خود ادامه می‌دهد . کار علم از آن جهت که بر آزمون عملی مبتنی است ، مزایایی دارد و نارساییهایی . بزرگترین مزیت کشفیات علمی این است که دقیق و جزئی و مشخص است . علم قادر است که درباره یک موجود جزئی هزاران اطلاع به‌ انسان بدهد ، از یک برگ درخت دفتری از معرفت بسازد ، دیگر اینکه چون‌ قوانین خاص هر موجود را به بشر می‌شناساند ، راه تصرف و تسلط بشر بر آن‌ موجود را به او می‌نمایاند و از این راه ، صنعت و تکنیک را به وجود می‌آورد . اما علم به موازات اینکه دقیق و مشخص و جزئی است و درباره هر امر جزئی قادر است هزاران مساله بیاموزاند ، دایره‌اش