جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧

آیه دیگر از قرآن این کلمه با کسر سین ( سخریا ) آمده است : یکی در آیه‌ [ ١٠٩ و ] ١١٠ از سوره مؤمنون که خطاب به اهل جهنم است و رفتار ناروای‌ آنها با اهل ایمان سر کوبشان می‌شود که : " « انه کان فریق من عبادی . . . فاتخذتموهم سخریا . . . و کنتم منهم تضحکون »" و دیگر آیه [ ٦٢ و ] ٦٣ از سوره مبارکه " ص " که از زبان خود اهل جهنم است که : " « ما لنا لا نری رجالا کنا نعدهم من الاشرار اتخذناهم سخریا ام زاغت عنهم الابصار غ " . هم قرائن نشان می‌دهد و هم تا آنجا که من تفاسیر را دیده‌ام ( مجمع‌ البیان ، کشاف ، تفسیر امام ، بیضاوی ، روح البیان ، صافی ، المیزان ) اتفاق مفسرین است که " سخریا " که در آن دو آیه به کسر سین آمده است‌ به معنی " مورد استهزاء " است . تنها مجمع البیان به عنوان یک قول‌ غیر قابل اعتنا نقل کرده که بعضی گفته‌اند مقصود " به بندگی گرفته شده " است . بعضی به طور مطلق گفته‌اند که همیشه " سخریا " با کسر سین به‌ معنی " مورد استهزاء " و با ضم سین به معنی " مسخر " است . اکنون ببینیم کلمه " تسخیر " و " مسخر " چه معنی و مفهومی دارد ؟ این دو کلمه در قرآن کریم مکرر آمده است و مفهوم " رام کردن " و " رام شده " را دارد . در قرآن از مسخر کردن ماه ، خورشید ، شب ، روز ، دریا ، نهرها ، کوه‌ها ( برای داود پیغمبر ) ، باد ( برای سلیمان ) ، هر چه در آسمان و هر چه در زمین است ( برای انسان ) یاد شده است . بدیهی‌ است که در همه این موارد مقصود این است که این امور طوری آفریده شده‌اند که رام انسان و مورد استفاده و بهره برداری انسان هستند . در این آیات ، همه سخن از رام بودن اشیاء برای انسان است نه از رام بودن انسان برای‌ اشیاء . ولی در آیه مورد