جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣

انسان تنها واقعیت بدنی نیست ، واقعیت اصیل انسانی واقعیت روح اوست‌ - روحی که جوهرش جوهر علم و قدس و پاکی است - به خوبی می‌فهمد که توحید به اصطلاح نظری علاوه بر اینکه پایه و زیربنای توحید عملی است خود بذاته‌ کمال نفسانی است ، بلکه بالاترین کمال نفسانی است ، انسان را به حقیقت‌ به سوی خدا بالا می‌برد و به او کمال می‌بخشد . ( « الیه یصعد الکلم الطیب‌ و العمل الصالح یرفعه ») [١] .
انسانیت انسان در گرو شناخت خداوند است ، زیرا که شناخت انسان ، از انسان جدا نیست بلکه اصلی‌ترین و گرامی‌ترین بخش وجود اوست . انسان به‌ هر اندازه به هستی و نظام هستی و مبدا و اصل هستی شناخت پیدا کند ، انسانیت - که نیمی از جوهرش علم و معرفت و شناختن است - در او تحقق‌ یافته است .
از نظر اسلام ، خصوصا از نظر معارف مذهب شیعه ، جای کوچکترین شک و تردیدی نیست که درک معارف الهی قطع نظر از آثار عملی و اجتماعی مترتب‌ بر آن معارف ، خود هدف و غایت انسانیت است .
اکنون به توحید عملی بپردازیم : توحید عملی یا توحید در عبادت یعنی یگانه پرستی ، به عبارت دیگر ، در جهت پرستش حق یگانه شدن . بعدا خواهیم گفت که عبادت از نظر اسلام ، مراتب و درجات دارد . روشن‌ترین مراتب عبادت ، انجام مراسم تقدیس و تنزیه است که اگر برای غیر خدا واقع شود مستلزم خروج کلی از جرگه اهل‌ توحید و از حوزه اسلام است .