جهان بینی توحیدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢

٤ توحید در عبادت

مراتب سه گانه‌ای که در بالا گفته شد توحید نظری و از نوع شناختن است ، اما توحید در عبادت ، توحید عملی و از نوع " بودن " و " شدن " است‌ . آن مراتب توحید ، تفکر و اندیشه راستین است و این مرحله از توحید " بودن " و " شدن " راستین . توحید نظری بینش کمال است و توحید عملی‌ جنبش در جهت رسیدن به کمال . توحید نظری پی‌بردن به " یگانگی " خداست‌ و توحید عملی " یگانه شدن " انسان است . توحید نظری " دیدن " است و توحید عملی " رفتن " . پیش از آنکه توحید عملی را شرح دهیم لازم است نکته‌ای را درباره توحید نظری تذکر دهیم . آیا توحید نظری یعنی شناختن خدا به یگانگی ذات و یگانگی ذات و صفات و یگانگی در فاعلیت ، ممکن است یا غیر ممکن ؟ و به‌ فرض امکان ، آیا این شناختنها در سعادت بشر تاثیری دارد ، یا هیچ‌ ضرورت و لزومی ندارد و در میان مراتب توحید آنچه مفید است توحید عملی‌ است و بس ؟ ممکن بودن یا ناممکن بودن این شناختها را ما در کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم مورد بحث قرار داده‌ایم ، اما اینکه آیا سعادت بخش است‌ یا بیهوده ، بستگی دارد به نوع شناخت ما از انسان و از سعادت . او موج‌ افکار مادی درباره انسان و هستی سبب شده که حتی معتقدان به خدا مسائل‌ معارف الهی را بی‌فایده و بیهوده تلقی کنند و نوعی ذهن گرایی و گریز از عینیت گرایی بشمارند ، ولی یک نفر مسلمان که بینشش درباره انسان این‌ است که واقعیت