تبلیغی بوده اند نه تشریعی ، پیامبران تشریعی شاید از انگشتان یک دست‌ تجاوز نکنند کار پیامبران تبلیغی ، ترویج و تبلیغ و اجرا و تفسیر شریعتی‌ بود که حاکم بر زمان آنها بوده است علمای امت در عصر خاتمیت که عصر علم است ، قادرند با معرفت به اصول کلی اسلام و شناخت شرایط زمان و مکان ، آن کلیات را با شرایط و مقتضیات زمانی و مکانی تطبیق دهند و حکم‌ الهی را استخراج و استنباط نمایند نام این عمل " اجتهاد " است علمای‌ شایسته امت اسلامی بسیاری از وظایفی را که پیامبران تبلیغی [ انجام‌ می‌دادند ] و قسمتی از وظایف پیامبران تشریعی را ( بدون آنکه خود مشرع‌ باشند ) با عمل اجتهاد و با وظیفه خاص رهبری امت انجام می‌دهند ، از این‌ رو در عین اینکه نیاز به دین همواره باقی است و بلکه هر چه بشریت به‌ سوی تمدن پیش رود نیاز به دین فزونی می‌یابد ، نیاز به تجدید نبوت و آمدن کتاب آسمانی جدید و پیامبر جدید برای همیشه منتفی گشت و پیامبری‌ پایان یافت [١] .
از آنچه گفته شد روشن گشت که بلوغ و رشد فکری اجتماعی بشر در ختم‌ نبوت نقش دارد و این نقش در چند جهت است : . ١ کتاب آسمانی‌اش را خالی از تحریف ، نگه داشته است . . ٢ به مرحله ای رسیده که برنامه تکاملی خویش را نه منزل به منزل و مرحله به مرحله بلکه یکجا تحویل بگیرد و استفاده نماید .

[١] برای تکمیل بحث ختم نبوت ، رجوع شود به رساله ای مستقل به همین‌ نام از مؤلف .