وحی و نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٢
هست . بسیاری از اندیشمندان ، شناخت حقیقی را غیر ممکن میدانند و انسان
را محکوم به نشناختن و سر در نیاوردن از واقعیت آنچه در جهان است یا
میگذرد میدانند و یقین ( دانش قطعی تردید ناپذیر مطابق با واقع ) را
امری محال میشمارند ولی قرآن به حکم اینکه دعوت به شناختن خدا و جهان و
انسان و تاریخ کرده است و به حکم اینکه در داستان آدم اول که داستان
انسان است ، او را شایسته تعلیم همه اسماء الهی ( حقایق عالم ) دانسته
است و به حکم اینکه در مواردی علم بشر را از نوع احاطه به چیزی از علم
پروردگار که عین حقیقت است دانسته است ( « و لا یحیطون بشیء من علمه الا
بما شاء ») [١] ، شناختن را ممکن میداند . . ٢ منابع شناخت چیست ؟
از نظر اسلام منابع شناخت عبارت است از طبیعت یا آیات آفاقی ،
انسان یا آیات انفسی ، تاریخ یا سرگذشت اجتماعی اقوام و ملل ، عقل یا
اصول و مبادی اولیه فطری ، قلب یعنی دل در حد تصفیه و تزکیه ، آثار علمی
و کتبی گذشتگان .
قرآن در آیات فراوان به نظر در طبیعت زمین و آسمان دعوت کرده است :
« قل انظروا ماذا فی السموات و الارض »[٢] ،
بگو بنگرید و دقت کنید که چه چیزها در آسمان و زمین هست .
و همچنین به تعقل در تاریخ اقوام گذشته برای آموزش فراخوانده است :
[١] بقره / . ٢٥٥ [٢] یونس / . ١٠١