میان نقشهای مختلفی که پیامبران در گذشته داشته اند احیانا مواردی پیدا می‌شود که تکامل شعور اجتماعی بشر موجب بی‌نیازی از پشتوانه تعلیمات دینی‌ است ، ولی اساسی‌ترین نقشها همانهاست که در گذشته بوده و در آینده به‌ قوت خود باقی خواهد بود اینکه موارد تاثیر تعلیمات پیامبران در تکامل‌

. ١ تعلیم و تربیت

تعلیم و تربیت در گذشته انگیزه دینی و مذهبی داشته است انگیزه مذهبی‌ در گذشته یار و یاور معلمان و پدران و مادران بوده است این مورد از مواردی است که تکامل شعور اجتماعی ، نیاز به انگیزه مذهبی را رفع کرده‌ است .

. ٢ استوار ساختن میثاقها و پیمانها

زندگی اجتماعی بشر بر اساس محترم شمردن پیمانها و میثاقها و قراردادها و وفای به عهدهاست احترام به عهد و پیمان یکی از ارکان جنبه انسانی تمدن‌ بشری است این نقش را همواره مذهب بر عهده داشته است و هنوز که هنوز است جانشینی پیدا نکرده است . " ویل دورانت " با آنکه یک عنصر ضد مذهب است ، در کتاب درسهای تاریخ به این حقیقت اعتراف می‌کند و می‌گوید : " مذهب به مدد شعائر خود میثاقهای بشری را به صورت روابط با مهابت‌ انسان و خدا درآورد و از این راه استحکام و ثبات به وجود آورده است " . مذهب به طور کلی پشتوانه محکم ارزشهای اخلاقی و