انسان با جامعه اش با آنچه در جامعه تولید و توزیع می‌شود ، با چگونگی‌ تولید و توزیع و در نتیجه برخورداری یا محرومیت خودش ، عکس العمل ویژه‌ در روان و اعصاب او ایجاد می‌کند و به وضع درونی او شکل خاص می‌دهد ، شکل‌ خاص وضع درونی و ذهنی او اندیشه و ارزیابی و قضاوت او را درباره اشیاء تحت تاثیر قرار می‌دهد .

چون تو برگردی و برگردد سرت

خانه را گردنده بیند منظرت

ور تو در کشتی روی بریم روان

ساحل یم را چو خودبینی دوان

گر تو باشی تنگدل از ملحمه

تنگ بینی جو دنیا را همه

ور تو خوش باشی به کام دوستان

این جهان بنمایدت چون بوستان

چون تو جزو عالمی پس ای مهین

کل آن را همچو خودبینی یقین

هر که را افعال دام و دد بود

بر کریمانش گمان بد بود

طبق این نظر کسی نمی‌تواند بینش خود را صحیح و بینش دیگری را غلط تلقی‌ کند ، زیرا بینش ، امری نسبی و محصول رابطه خاص هر فرد با محیط طبیعی و اجتماعی اوست و برای هر کس همان صحیح است که می‌بیند . ولی مطلب به این سادگی نیست در اینکه اندیشه انسان تا حدود زیادی‌ تحت تاثیر محیط قرار می‌گیرد ، بحثی نیست ، ولی اینکه انسان یک پایگاه‌ آزاد اندیشه دارد که می‌تواند از هر تاثیری خود را مستقل نگه دارد که از آن در زبان اسلام به " فطرت " تعبیر شده است قابل نفی و انکار نیست و در جای دیگر و فرصتی دیگر باید به تفصیل درباره آن سخن بگوییم . فرضا هم بخواهیم اصالت و استقلال انسان را و در حقیقت