و اندیشه در آنها رشد می‌کند ، از قدرت غریزه کاسته می‌شود و در حقیقت‌ حس و اندیشه جانشین غریزه می‌شود ، از این رو حشرات بیشترین و قوی ترین‌ غرایز را دارند و انسان کمترین آنها را . . ٥ جامعه انسان از نظر اجتماعی در یک مسیر تکاملی است و همان طور که‌ حیوانات در مراحل ابتدایی نیازمند به غریزه بوده اند و تدریجا که نیروی‌ حس و تخیل و احیانا تفکر در آنها رشد یافته ، هدایتهای حسی و فکری‌ جانشین هدایت غریزه شده است ، جامعه انسانی نیز در مسیر تکاملی خود کم‌ کم به جایی رسیده که نیروی تعقل در او رشد یافته و همین جهت سبب ضعف‌ غریزه ( وحی ) شده است . می‌گوید : " در دوران کودکی بشریت ، انرژی روانی چیزی را آشکار می‌سازد که من آن‌ را " خود آگاهی پیغمبرانه " می‌نامم و به وسیله آن در اندیشه فردی و انتخاب راه زندگی ، از طریق پیروی از دستورها و داوریها و انتخابها و راه های عملی حاضر و آماده ، صرفه جویی می‌شود ولی با تولد عقل و ملکه‌ نقادی ، زندگی به نفع خود ، تشکیل و نمو آن اشکال از خود آگاهی را که‌ نیروی روانی در مرحله قدیم تر تکامل بشری به آن صورت جریان داشت ، متوقف می‌سازد آدمی نخست در فرمان شهوت و غریزه است عقل استدلال کننده‌ که تنها همان سبب تسلط وی بر محیط است ، خود تکامل و پیشرفتی است ، و چون عقل تولد یافت بایستی که آن را با جلوگیری از اشکال دیگر معرفت ( هدایتها و معرفتهای غریزی ) تقویت کنند " [١] .

[١] همان ماخذ ، ص . ١٤٥