. ٣ بلوغ فکری و رشد اجتماعی‌اش به او اجازه می‌دهد که ترویج و تبلیغ و اقامه دین و امر به معروف و نهی از منکر را خود بر عهده بگیرد ، نیاز به‌ پیامبران تبلیغی که مروج و مبلغ شریعت پیامبران صاحب شریعت بوده اند ، به این وسیله رفع شده است این نیاز را علما و صلحای امت رفع می‌کنند . . ٤ از نظر رشد فکری به جایی رسیده که می‌تواند در پرتو " اجتهاد " ، کلیات وحی را تفسیر و توجیه نماید و در شرایط مختلف مکانی و متغیر زمانی هر موردی را به اصل مربوط ارجاع دهد این مهم را نیز علمای امت‌ انجام می‌دهند . روشن گشت که معنی ختن نبوت این نیست که نیاز بشر به تعلیمات الهی و تبلیغاتی که از راه وحی رسیده رفع شده و چون بشر در اثر بلوغ و رشد فکری‌ نیازی به این تعلیمات ندارد ، نبوت پایان یافت ، خیر ، ابدا نیاز به‌ وحی جدید و تجدید نبوتها رفع شده نه نیاز به دین و تعلیمات الهی . علامه شهیر و متفکر بزرگ اسلامی " اقبال لاهوری " با همه نکته سنجی‌ها در مسائل اسلامی که ما در این کتاب و کتابهای دیگر خود فراوان از آنها سود برده ایم در توجیه و تفسیر فلسفه ختم نبوت ، سخت دچار اشتباه شده‌ است معظم له سخن خویشتن را بر چند اصل مبتنی کرده است : . ١ وحی که از نظر لغوی به معنی آهسته و به نجوا سخن گفتن است در قرآن‌ مفهوم گسترش یافته ای دارد که شامل انواع هدایتهای مرموز ، از هدایت‌ جماد و نبات و حیوان گرفته تا هدایت انسان به وسیله وحی می‌باشد می‌گوید :