وحی و نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦
ضروری است که قبل از وصول مثلا معلومات کلاسهای اول و دوم مقدمه است برای معلومات کلاسهای بالاتر اما چنین نیست که با رسیدن به کلاسهای بالاتر نیازی به آن معلومات نباشد ، اگر فرضا همه آنها فراموش شود و کان لم یکن گردد ، زیانی به جایی نرسد و دانش آموز بتواند کلاس بالاتر را ادامه دهد ، بلکه تنها با داشتن آن معلومات و از دست ندادن آنهاست که میتوان کلاس بالاتر را ادامه داد . سر مطلب این است که گاهی مقدمه مرتبه ضعیفی از ذی المقدمه است و گاهی نیست نردبان از مراتب و درجات پشت بام نیست ، همچنانکه سنگ وسط نهر از مراتب و درجات بودن در آن طرف نهر نیست ، ولی معلومات کلاسهای پایین و معلومات کلاسهای بالا مراتب و درجات یک حقیقت اند . ارزشهای اخلاقی و اجتماعی نسبت به معرفت حق و پرستش حق ، از نوع دوم است چنین نیست که اگر انسان به معرفت کامل حق و پرستش حق رسید ، وجود و عدم راستی ، درستی ، عدل ، کرم ، احسان ، خیرخواهی ، جود و عفو علی السویه است ، زیرا اخلاق عالی انسانی نوعی خداگونه بودن است ( تخلقوا باخلاق الله ) و در حقیقت ، درجه و مرتبه ای از خداشناسی و خداپرستی است و لو به صورت ناآگاهانه ، یعنی علاقه انسان به این ارزشها ناشی از علاقه فطری به متصف شدن به صفات خدایی است ، هر چند خود انسان توجه به ریشه فطری آنها نداشته باشد و احیانا در شعور آگاه خود منکر آن باشد از این است که معارف اسلامی میگوید دارندگان اخلاق فاضله از قبیل عدالت ، احسان ، جود و غیره هر چند مشرک باشند ، اعمالشان در جهان دیگر بی اثر نیست این گونه افراد اگر کفر و