وحی و نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣
به توحید نظری و توحید عملی فردی ، اما اقامه عدل و قسط در جامعه یعنی برقرار ساختن توحید عملی اجتماعی اکنون پرسش به این صورت مطرح است : آیا هدف اصلی پیامبران خداشناسی و خداپرستی است و همه چیز دیگر ، و از آن جمله عدل و قسط اجتماعی مقدمه این است ، و یا هدف اصلی بر پا شدن عدل و قسط است ، شناختن خدا و پرستش او مقدمه و وسیله ای است برای تحقق این ایده اجتماعی ؟ و اگر بخواهیم با زبانی که در گذشته سخن گفتیم مطرح کنیم ، باید این طور مطرح کنیم : آیا هدف اصلی ، توحید نظری و توحید عملی فردی است یا هدف اصلی ، توحید عملی اجتماعی است ؟ در اینجا چند گونه میتوان نظر داد : . ١ پیامبران از نظر هدف ثنوی بوده اند ، یعنی دو مقصد مستقل داشته اند : یکی از این دو مقصد به زندگی اخروی و سعادت اخروی بشر مربوط است ( توحید نظری و توحید عملی فردی ) ، و دیگری به سعادت دنیوی او ( توحید اجتماعی ) پیامبران از آن نظر که در اندیشه سعادت دنیوی بشر بوده اند ، به توحید اجتماعی پرداخته اند و از آن جهت که میخواسته اند سعادت اخروی بشر را تامین کنند ، به توحید نظری و توحید عملی فردی که صرفا روحی و ذهنی است پرداختهاند . . ٢ هدف اصلی ، توحید اجتماعی است ، توحید نظری و توحید عملی فردی مقدمه لازم توحید اجتماعی است توحید نظری مربوط به شناخت خداوند است برای انسان فی حد ذاته هیچ ضرورتی نیست که خدا را بشناسد یا نشناسد ، تنها عامل محرک روح او خدا باشد یا هزاران چیز دیگر - همچنانکه به طریق اولی برای خداوند فرق نمیکند که انسان او را بشناسد یا نشناسد ، بپرستد یا