وحی و نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦
عامل تکامل تاریخ و جامعه است - بودهاند ، منفی بوده است . " نیچه " فیلسوف ماتریالیست و معروف آلمان طرفدار این نظریه است . د . از سه گروه بالا که بگذریم ، گروه های دیگر حتی منکران ادیان ، نقش پیامبران را در گذشته مثبت و مفید و در جهت تکامل تاریخ میدانند این گروه ها از طرفی به محتوای تعلیمات اخلاقی و اجتماعی پیامبران و از طرف دیگر به واقعیتهای عینی تاریخی توجه کرده اند و به این نتیجه رسیده اند که پیامبران در گذشته اساسیترین نقشها را در اصلاح و بهبود و پیشرفت جوامع داشتهاند . تمدن بشر ، دو جنبه دارد : مادی و معنوی جنبه مادی تمدن جنبه فنی و صنعتی آن است که دوره به دوره تکامل یافته تا به امروز رسیده است ، جنبه معنوی تمدن مربوط به روابط انسانی انسانهاست جنبه معنوی تمدن مرهون تعلیمات پیامبران است و در پرتو جنبه معنوی تمدن است که جنبه های مادی آن نیز مجال رشد مییابد علیهذا نقش پیامبران در تکامل جنبه معنوی تمدن به طور مستقیم است و در تکامل جنبه مادی به صورت غیر مستقیم . از نظر این گروه ها در نقش مثبت تعلیمات پیامبران در گذشته سخنی نیست ، منتها بعضی از این گروه ها نقش مثبت این تعلیمات را منحصر به گذشته میدانند و امروز دوره این گونه تعلیمات را منقضی میشمارند و مدعی هستند که با پیشرفت علوم ، تعلیمات دینی نقش خود را از دست داده و در آینده بیشتر از دست خواهد داد ، ولی بعضی دیگر مدعی هستند که نقش ایمان و ایدئولوژی مذهبی نقشی است که هرگز پیشرفتهای علمی جایگزین آن نخواهد شد ، همچنانکه مکاتب فلسفی نیز نتوانسته اند جایگزین آن گردند . در