پیامبری با آنکه از مسیر معنوی به سوی خدا و تقرب به ذات او و بریدن‌ از خلق ( سیر من الخلق الی الحق ) آغاز می‌شود که مستلزم انصراف از برون‌ و توجه به درون است ولی سرانجام با بازگشت به خلق و برون ، به منظور اصلاح و سازمان بخشیدن به زندگی انسان و هدایت آن در یک مسیر صحیح ( سیر بالحق فی الخلق ) ، پایان می‌یابد . کلمه " نبی " در زبان عربی به معنی " خبر آورنده " است و در فارسی‌ کلمه " پیامبر " همان معنی را می‌دهد و کلمه " رسول " در زبان عربی به‌ معنی " فرستاده " است . پیامبر پیام خدا را به خلق خدا ابلاغ می‌کند و نیروهای آنها را بیدار می‌نماید و سامان می‌بخشد و به سوی خداوند و آنچه رضای خداوند است ، یعنی‌ صلح و صفا و اصلاح طلبی و بی‌آزاری و آزادی از غیر خدا و راستی و درستی و محبت و عدالت و سایر اخلاق حسنه ، دعوت می‌کند و بشریت را از زنجیر اطاعت هوای نفس و اطاعت انواع بتها و طاغوتها رهایی می‌بخشد . " اقبال لاهوری " تفاوت پیامبران را با سایر افرادی که مسیر معنوی به‌ سوی خدا دارند ( عرفا ) ولی رسالت پیامبری ندارند و اقبال آنها را " مرد باطنی " می‌خواند ، چنین بیان می‌کند : " مرد باطنی نمی‌خواهد که پس از آرامش و اطمینانی که ( در مسیر معنوی‌ ) پیدا می‌کند به زندگی اینجهانی باز گردد ، اما در