يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤١ - ٩٠- روح چيست؟ و اصالت آن چگونه قابل اثبات است؟
فيزيكى و شيميائى است و با حركات مخصوص خود و ترشح اسيدهائى غذا را هضم و آماده جذب بدن ميكند، و همچنين كار بزاق چنان كه گفته شد تركيبى از كار فيزيكى و شيميائى است، در حالى كه ما مىبينيم كار روحى با همه آنها متفاوت است.
اعمال تمام دستگاههاى بدن كم و بيش شباهت بيكديگر دارند بجز «مغز» كه وضع آن استثنائى است آنها همه مربوط به جنبههاى داخلى است در حالى كه پديدههاى روحى جنبه خارجى دارند و ما را از وضع بيرون وجود ما آگاه مىكنند.
براى توضيح اين سخن بايد به چند نكته توجه كرد:
نخست اينكه: آيا جهانى بيرون از وجود ما هست يا نه؟ مسلماً چنين جهانى وجود دارد، و ايدهآليستها كه وجود جهان خارج را انكار مىكنند و مىگويند هرچه هست «مائيم» و «تصورات ما» و جهان خارج درست همانند صحنههائى كه در خواب مىبينيم چيزى جز تصورات نيست، سخت در اشتباهند، و اشتباه آنها را در جاى خود اثبات كردهايم كه چگونه ايدهآليستها در عمل رئاليست مىشوند، و آنچه را در محيط كتابخانه خود مىانديشند هنگامى كه به كوچه و خيابان و محيط زندگى معمولى قدم مىگذارند همه را فراموش مىكنند.
ديگر اينكه آيا ما از وجود جهان بيرون آگاه هستيم يا نه؟
قطعا پاسخ اين سؤال نيز مثبت است، زيرا ما آگاهى زيادى از جهان بيرون خود داريم، و از موجوداتى كه در اطراف ما يا نقاط دور دست است اطلاعات فراوانى در اختيار ما هست.
اكنون اين سؤال پيش مىآيد آيا جهان خارج به درون وجود ما مىآيد؟ مسلماً نه، بلكه نقشه آن پيش ما است كه با استفاده از خاصيت «واقعنمائى» به جهان بيرون وجود خود پى مىبريم.
اين واقعنمائى نمىتواند تنها خواص فيزيكوشيميائى مغز باشد زيرا اين خواص زائيده تأثرات ما از جهان بيرون است، و به اصطلاح معلول آنها است، درست همانند تأثيرهائى كه غذا روى معده ما مىگذارد. آيا تأثير غذا روى معده و فعل و انفعال فيزيكى و شيميائى آن سبب مىشود كه معده از غذاها آگاهى داشته باشد، پس چطور مغز ما مىتواند از دنياى بيرون خود باخبر گردد؟!