يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٨ - ١٤٥- حقيقت فرشته چيست؟

براى آگاهى بيشتر از اوصاف ملائكه و اصناف آنها به كتاب‌ «السماء و العالم» بحار الأنوار، «ابواب الملائكه» (جلد ٥٩ صفحه ١٤٤ تا ٣٢٦ مراجعه فرمائيد، همچنين نهج البلاغه خطبه‌هاى اول و ٩١- خطبه اشباح- و ١٠٩ و ١٧١).

آيا با اين اوصاف كه براى فرشتگان ذكر شد آنها موجوداتى مجردند يا مادى؟!

بدون شك با اين اوصاف نمى‌توانند از اين ماده كثيف عنصرى باشند، ولى مانعى ندارد كه از اجسام لطيفى آفريده شده باشند، اجسامى ما فوق اين ماده معمولى كه ما با آن آشنا هستيم.

اثبات «تجرد مطلق» براى فرشتگان حتى از زمان و مكان و اجزاء كار آسانى نيست، و تحقيق از اين مسأله نيز فايده زيادى در برندارد، مهم آن است كه ما فرشتگان را به اوصافى كه قرآن و روايات مسلم اسلامى توصيف كرده بشناسيم و آنها را صنف عظيمى از موجودات والا و برجسته خداوند بدانيم، بى‌آنكه مقامى جز مقام بندگى و عبوديت براى آنها قائل باشيم، و آنها را شريك خداوند در خلقت يا عبادت بدانيم كه اين شرك و كفر محض است.

در بحث پيرامون فرشتگان، به همين مقدار قناعت مى‌كنيم، و تفصيل را به كتبى كه بالخصوص در اين زمينه نگاشته شده موكول مى‌نمائيم.

در بسيارى از عبارات تورات از فرشتگان تعبير به «خدايان» مى‌كند كه تعبيرى است شرك‌آلود، و از نشانه‌هاى تحريف تورات كنونى است، ولى قرآن مجيد از اين گونه تعبيرات پاك و منزه است، چرا كه براى آنها مقامى جز بندگى و عبادت و اجراى فرمانهاى الهى قائل نشده است و حتى چنانكه گفتيم از آيات مختلف قرآن برمى‌آيد كه مقام انسان كامل از فرشتگان والاتر و بالاتر است. [١]

[١]- تفسير نمونه ١٨/ ١٧٣