يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٤ - ١٥٠- چرا گاهى دعاهاى ما مستجاب نمىشود؟

٧- به شما دستور داده دشمن شيطان باشيد (و شما طرح دوستى با او مى‌ريزيد) ادعاى دشمنى با شيطان داريد اما عملًا با او مخالفت نمى‌كنيد.

٨- شما عيوب مردم را نصب العين خود ساخته و عيوب خود را پشت سر افكنده‌ايد ... با اين حال چگونه انتظار داريد دعايتان به اجابت برسد؟ در حالى كه خودتان درهاى آن را بسته‌ايد؟ تقوا پيشه كنيد، اعمال خويش را اصلاح نمائيد امر به معروف و نهى از منكر كنيد تا دعاى شما به اجابت برسد» [١]

اين حديث پرمعنى با صراحت مى‌گويد:

وعده خداوند به اجابت دعا يك وعده مشروط است نه مطلق، مشروط به آنكه شما به وعده‌ها و پيمانهاى خود عمل كنيد در حالى كه شما از ٨ راه پيمان‌شكنى كرده‌ايد، و اگر به اين پيمان‌شكنى پايان دهيد دعاى شما مستجاب مى‌شود.

عمل به دستورات هشتگانه فوق كه در حقيقت شرائط استجابت دعا است براى تربيت انسان و به كار گرفتن نيروهاى او در يك مسير سازنده و ثمربخش كافى است.

٥- ديگر از شرائط استجابت دعا توأم گشتن آن با عمل و تلاش و كوشش است در كلمات قصار امير مؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم: الداعى بلاعمل كالرامى بلا وتر! (نهج البلاغه- حكمت ٣٣٧): «دعا كننده بدون عمل و تلاش مانند تيرانداز بدون «زه» است»!.

با توجه به اينكه‌ «وتر» (زه) عامل حركت و وسيله پيش راندن تير به سوى هدف است نقش «عمل» در تأثير «دعا» روشن مى‌گردد.

مجموع شرائط پنج‌گانه فوق روشنگر اين واقعيت است كه دعا نه تنها نبايد جانشين اسباب طبيعى و وسائل عادى براى وصول به هدف گردد، بلكه براى اجابت آن بايد در برنامه‌هاى زندگى دعاكننده دگرگونى كلى به عمل آيد، روحيات شخص، نوسازى شود، و در اعمال پيشين تجديد نظر گردد. آيا چسبانيدن عنوان «مخدر» به دعا با چنين شرايطى نشانه بى‌اطلاعى و يا اعمال غرض نيست؟! [٢]

[١]- سفينة البحار ١/ ٤٤٨

[٢]- تفسير نمونه ١/ ٦٤٣