يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٨ - ٦٩- منظور از حروف مقطّعه در قرآن چيست؟

٣- در بعضى از روايات كه از طرف اهل بيت عليهم السلام آمده مى‌خوانيم كه اين حروف رموز و اشاراتى است به نامهاى خداوند، مثلًا «المص» در سوره اعراف اشاره به‌ أنا اللَّه المقتدر الصادق‌ مى‌باشد. يعنى «من خداوند تواناى راستگو هستم» و به اين ترتيب هر يك از حروف چهارگانه شكل اختصارى يكى از نامهاى خدا است.

موضوع جانشين ساختن اشكال اختصارى به جاى اشكال مفصل كلمات، از قديم رائج بوده، اگر چه در عصر و زمان ما به صورت بسيار گسترده‌ترى مورد بهره‌بردارى قرار گرفته است و بسيارى از عبارات طولانى و اسامى مؤسسات يا انجمنها را در يك كلمه كوتاه خلاصه مى‌كنند.

ذكر اين نكته نيز لازم است كه اين تفسيرهاى مختلف براى «حروف مقطعه» هيچ‌گونه منافاتى با يكديگر ندارند، و ممكن است در آن واحد تمام اين تفسيرها به عنوان بطون مختلف قرآن، اراده شود. [١]

٤- ممكن است همه يا حد اقل قسمتى از اين حروف مقطعه، داراى معانى و مفاهيم خاصى باشد، درست همانند يك كلمه كه محتوائى دربردارد.

اتفاقاً در بسيارى از روايات و كلمات مفسران در آغاز سوره طه و سوره يس به چنين مطلبى برخورد مى‌كنيم كه: «طه» به معنى يا رجل (اى مرد) است، و در پاره‌اى از اشعار عرب نيز به كلمه «طه» برخورد مى‌كنيم كه مفهومى شبيه «يا رجل» و يا نزديك به آن دارد كه بعضى از اين شعار ممكن است مربوط به آغاز اسلام يا قبل از اسلام باشد. [٢]

و بطورى كه يكى از آگاهان براى ما نقل كرد بعضى از دانشمندان غرب كه پيرامون مسائل اسلامى مطالعه مى‌كنند اين مطلب را به همه حروف مقطعه قرآن تعميم داده‌اند و معتقدند حروف مقطعه در آغاز هر سوره، كلمه‌اى است، داراى معنى خاص كه بعضى با گذشت زمان متروك مانده، و بعضى به ما رسيده است، و الّا بعيد به نظر مى‌رسد كه مشركان عرب، حروف مقطعه را بشنوند و مفهومى از آن‌

[١]- تفسير نمونه ٦/ ٧٨

[٢]- تفسير مجمع البيان ذيل آيه اول سوره طه‌