يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٩ - ٦٩- منظور از حروف مقطّعه در قرآن چيست؟

درك نكنند و به سخريه و استهزاء برنخيزند، در حالى كه در هيچ‌يك از تواريخ ديده نشده كه اين بهانه‌جويان سبك‌مغز، حروف مقطعه را دستاويز براى چنين عكس العملى كرده باشند.

البتّه اين نظر را به طور كلى و درباره همه حروف مقطعه قرآن، مشكل بتوان پذيرفت، ولى درباره بعضى قابل قبول است و در منابع اسلامى نيز از آن بحث شده است.

اين موضوع نيز جالب توجه است كه در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم‌ «طه» از اسامى پيامبر است و معنى آن‌ يا طالب الحق، الهادى اليه: «اى كسى كه طالب حقى، و هدايت‌كننده به سوى آنى».

از اين حديث چنين برمى‌آيد كه «طه» مركب از دو حرف رمزى است «طا» اشاره به «طالب الحق» و «ها» اشاره به «هادى اليه» مى‌باشد. آخرين سخن در اين زمينه اينكه كلمه «طه» مانند «يس» بر اثر گذشت زمان، تدريجاً به صورت «اسم خاص» براى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله درآمده است، تا آنجا كه آل پيامبر صلى الله عليه و آله را نيز «آل طه» مى‌گويند، و از حضرت مهدى عليه السلام در دعاى ندبه «يا بن طه» تعبير شده است. [١]

٥- علامه طباطبائى (رضوان اللَّه تعالى عليه) احتمال ديگرى ابداع كرده است كه آن را تفسير ديگرى براى اين حروف مى‌توان برشمرد هر چند خود او آن را به عنوان يك احتمال و حدس بيان نموده است.

و خلاصه آن چنين است:

هنگامى كه سوره‌هائى را كه با «حروف مقطعه» آغاز مى‌شود مورد دقت قرار مى‌دهيم مى‌بينيم سوره‌هائى كه با يك نوع حروف مقطعه آغاز مى‌شود مطالب مشتركى دارند، في المثل سوره‌هائى كه با «حم»* شروع مى‌شود بلافاصله بعد از آن جمله‌ «تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ»* يا چيزى كه به معنى آن است قرار گرفته، و سوره‌هائى كه با «الر»* شروع مى‌شود بعد از آن‌ «تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ»* و يا شبيه آن است.

[١]- تفسير نمونه ١٣/ ١٥٧