يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٠ - ٢٩- (بدا) چيست؟

در حقيقت روح پاك مسيح عليه السلام بر اثر ارتباط با لوح محو و اثبات، از حدوث چنين واقعه‌اى خبر داد، در حالى كه اين حادثه مشروط بود (مشروط به اينكه مانعى همچون «صدقه» بر سر راه آن حاصل نشود) و چون به مانع برخورد كرد نتيجه چيز ديگر شد.

٣- در داستان ابراهيم، قهرمان بت‌شكن در قرآن مى‌خوانيم كه او مأمور به ذبح اسماعيل شد و به دنبال اين مأموريت، فرزندش را به قربانگاه برد، اما هنگامى كه آمادگى خود را نشان داد «بداء» روى داد و آشكار شد كه اين امر يك امر امتحانى بوده است، تا ميزان اطاعت و تسليم اين پيامبر بزرگ و فرزندش آزموده شود.

٤- در سر گذشت موسى عليه السلام نيز مى‌خوانيم كه او نخست مأمور شده بود كه سى روز قوم خود را ترك گويد و به وعده‌گاه الهى براى دريافت احكام تورات برود، ولى بعداً اين مدت به مقدار ده روز (براى آزمايش بنى اسرائيل) تمديد شد.

در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه فائده اين بداءها چيست؟

پاسخ اين سؤال با توجه به آنچه در بالا ذكر شد، ظاهراً پيچيده نيست، چرا كه گاهى مسائل مهمى همانند آزمايش يك شخص يا يك قوم و ملت، و يا تأثير توبه و بازگشت به سوى خدا (همانگونه كه در داستان يونس آمده) و يا تأثير صدقه و كمك به نيازمندان و انجام كارهاى نيك در برطرف ساختن حوادث دردناك، و مانند اينها، ايجاب مى‌كند كه صحنه حوادث آينده قبلا طورى تنظيم شود، سپس با دگرگونى شرائط طور ديگر، تا مردم بدانند، سرنوشتشان در دست خودشان است، و با تغيير مسير و روش قادرند سرنوشت خود را تغيير دهند و اين بزرگترين فايده بداء است (دقت كنيد).

و اگر مى‌خوانيم كسى كه خدا را به بداء نشناخته است معرفت كامل او را ندارد، اشاره به همين حقايق است.

لذا در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود:

ما بعث اللَّه عزّ و جلّ نبياً حتى يأخذ عليه ثلاث خصال الاقرار بالعبودية، و خلع الانداد، و ان اللَّه يقدم ما يشاء و يؤخر ما يشاء:

«خداوند هيچ پيامبرى را نفرستاد مگر اينكه اين سه پيمان را