«پروردگار موسى به وى گفت: مردان خويش را بفرست تا سرزمين كنعان را، كه به بنى اسرائيل بخشيده‌ام، جست‌وجو كنند؛ و به سوى هر قبيله‌اى رئيس آنان را بفرست. موسى دوازده مرد و از آن جمله يوشع بن نون از قبيلۀ أفرايم را براى جاسوسى در سرزمين كنعان فرستاد و به آنان گفت: راه جنوب را در پيش گيريد، از فراز كوه‌ها حركت كنيد و زمين را زير نظر بگيريد.»

اين واقعه در حدود سال ١٤٨٠ ق. م بود. [١]اين نوع ديگرى از عمليات اطّلاعاتى است كه در آن جمع‌آورى اخبار و اطّلاعات مورد تشويق قرار گرفته است؛ هنگامى كه حضرت موسى عليه السلام همراه بنى‌اسرائيل در بيابان بودند، پروردگار به وى الهام كرد كه رئيس هر قبيله‌اى از بنى‌اسرائيل را براى جاسوسى به سرزمين كنعان بفرستد. موسى (ع) اطّلاعاتى به آن‌ها داد و از آنان خواست كه آن سرزمين را خوب ببينند و در آن به شناسايى بپردازند و با مشاهدۀ مردم كنعان قوّت و ضعف و كم يا زيادى شمار آنان را بررسى كنند. [٢]

هنگامى كه پروردگار به يوشع بن نون فرمان داد تا بنى‌اسرائيل را از اردن به سوى كنعان هدايت كند. وى از تجربه‌اى كه با موسى كسب كرده بود، بهره جست و دو نفر را براى جاسوسى به أريحا فرستاد تا ميزان نيروى دشمن را شناسايى كنند و دربارۀ امور ديگرى كه دانستن آن براى فرماندۀ نظامى قبل از هجوم دشمن لازم است، كسب خبر نمايند. در اين مأموريت زنى پست و بد نام به‌نام «راحاب» آنان را كمك كرد تا پس از انجام وظيفه، دور از چشم مردان حاكم شهر اريحا، از آن‌جا خارج شوند. [٣]

اين از نمونه‌هاى وقايع تاريخى است كه به مشاركت يك زن در كارهاى اطّلاعاتى اشاره دارد. همچنين حضرت سليمان عليه السلام هدهد را به خدمت گرفت تا دربارۀ اخبار ملكۀ

[١] - احمد هانى، الجاسوسيه بين الوقاية و العلاج، ص ٣٤.
[٢] -ر. ك: عفيف عبد الفتاح طباره، مع الانبياء فى القرآن الكريم، دار العلم للملايين، چاپ يازدهم، بيروت،١٩٨٢ م، ص ٢٤٨؛ كتاب مقدس، كتاب‌هاى عهد قديم و جديد، جمعيات الكتاب المقدس المتحده، سفر تثنيه، فصل‌هاى ١٣ و ١٤، ص ٢٢٤-٢٢٥؛ صلاح نصر، حرب العقل و المعرفه، ص ١١-١٢.
[٣] -كتاب مقدس، صحيفه (يوشع) ، باب ٢، ص ٣٣٨ و ٣٤١؛ احمد هانى، الجاسوسيه بين‌الوقاية و العلاج، ص ٣٥.