ديدگاه سوم [١]-پيمان او نقض نمى‌شود، خواه با او شرط شده، خواه نشده باشد و در هر دو حالت كيفرى دردناك داده مى‌شود. اين نظريۀ حنفى‌ها و برخى از شافعيان است.

دلايل ديدگاه اوّل:١-حديث فرات بن حيان

از فرات بن حيان نقل شده است كه گفت:

رسول خدا (ص) ، فرمان قتل مرا كه جاسوس ابو سفيان و همپيمان مردى از انصار بودم، صادر كرد. اما من به مجلس انصار رفتم و گفتم كه مسلمانم، يكى از انصار گفت: اى رسول خدا (ص) او مى‌گويد كه مسلمان است. آن‌گاه رسول خدا (ص) فرمود: از شما مردانى هستند كه ما آن‌ها را به ايمانشان وا مى‌گذاريم، ازجملۀ آن‌ها فرات بن حيان است. [٢]

چگونگى استدلال: رسول خدا (ص) فرمان قتل فرات را به اين اعتبار صادر كرد كه او جاسوس ابوسفيان بود، در حالى كه فرات در پناه مسلمانان مى‌زيست و از رعاياى دولت اسلامى به شمار مى‌رفت، ولى براى دشمنانشان جاسوسى مى‌كرد. هنگامى كه رسول خدا (ص) از جاسوس بودن او آگاهى يافت به دليل جاسوسى عليه مسلمانان فرمان قتل وى را صادر كرد، ليكن هنگامى كه فرات، اسلام خويش را اعلان داشت، آن حضرت فرمان به رفع قتل وى داد و اين دليل بر قتل جاسوس ذمّى‌اى است كه عليه مسلمانان و به نفع دشمنانشان جاسوسى مى‌كند. فرات اهل ذمّه و درآغاز جاسوس ابو سفيان بود و اين

[١] - ر. ك: مرغينانى، الهداية، ج ٢، ص ١٦٢؛ نووى، روضة الطالبين، ج ١٠، ص ٣٢٩؛ علاء الدين ابوبكر بن مسعودكاسانى حنفى (وفات:٥٨٧ ه‌.) بدائع الصنائع فى ترتيب الشرائع، ناشر، زكريا على يوسف، مطبعة الامام، قاهره ج ٩، ص ٤٣٣٢-٤٣٣٤، از اين پس هرجا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مى‌دهيم: كاسانى، بدائع الصنائع؛ تكملة المجموع شرح المهذب، ج ١٩، ص ٣٤٢؛ ابن قدامه مقدسى، المغنى و الشرح الكبير، ج ١٠، ص ٦٠٨؛ عظيم آبادى، عون المعبود، ج ٧، ص ٣١٤؛ ابو ليل، ج ٧، ص ٣١٤.
[٢] -ر. ك: ابو داوود، سنن، حديث شمارۀ ٢٦٥٢، ج ٣، ص ٤٨؛ حاكم نيشابورى، المستدرك على الصحيحين، ج ٢، ص ١١٥؛ عظيم آبادى، عون المعبود، ج ٧، ص ٣١٣؛ تكملة المجموع شرح المهذب، ج ١٩، ص ٣٤٣؛ ابو ليل، اسس العلاقات، ص ٣٥٧.