اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ١٠٩ - شاخۀ اوّل-نظريۀ تجويز كنندگان و دلايلشان
در كتاب الهداية آمده است: مستحبّ است، كسانى كه امكان دعوتشان وجود دارد دعوت شوند، پس اگر سرباز زدند مسلمانان، از خداوند عليه آنان كمك بگيرند و با آنان بجنگند و منجنيق نصب كنند و آنان را به آتش بكشند، به آب ببندند، درختانشان را ببرند و كشتزارهايشان را تباه كنند؛ زيرا همۀ اين امور باعث عصبانيّت و خشمگينى آنان مىشود، شوكتشان را مىشكند و جمعشان را پراكنده مىگرداند. [١]
همچنين هنگامى كه امام ارادۀ بازگشت كند و با او اسلحهاى باشد كه نتواند حمل كند، آن اسلحه آتش زده مىشود وآنچه از آن آتش نمىگيرد، در جايى كه كفار ندانند دفن مىشود تا مورد استفاده آنان قرار نگيرد. [٢]
در كتاب خرشى آمده است: هرگاه دشمن دعوت را نپذيرفت، پيكار با او با انواع جنگ جايز است. جايز است كه آب به رويشان بسته شود تا از تشنگى بميرند، يا بنابر مشهور آنان را به آب ببندند تا غرق شوند، يا با ابزارى مانند شمشير، نيزه، پرتاب با منجنيق و ابزارهاى جنگى همانند آن و يا آتش-اگر جز با آن ممكن نباشد و مسلمانى در ميانشان نباشد-كشته شوند. از نظر ابن قاسم، اگر جنگ با آنها به وسيلۀ چيزى بجز آتش ممكن باشد و يا مسلمانى در ميان آنها باشد، با آتش نبايد جنگيد. [٣]
[١] -ر. ك: ابو الحسن على بن ابوبكر بن عبدالجليل رشدانى مرغينانى (وفات ٥٩٣ ه.) الهداية شرح بداية المبتدى بر اساس مذهب امام اعظم ابو حنيفة نعمان، مكتبة مصطفى البابى، الحلبى و اولاده، مصر، ج ٢، ص ١٣٧-١٣٩، از اين پس هر جا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مىدهيم: مرغنيانى، الهداية؛ ابو عبدالله محمد بن ادريس شافعى، الام با حاشيه اختلاف الحديث به روايت ربيع، ج ٧، ص ٣٢٤.
[٢] -ر. ك: مرغينانى، الهداية، ج ٢، ص ١٤٢؛ علاء الدين ابوبكر بن مسعود كاسانى حنفى ملقب به ملك العلما (وفات ٥٨٧ ه.) بدائع الصنائع فى ترتيب الشرائع، ناشر دار الكتاب العربى، چاپ دوم، بيروت، (١٤٠٢ ه. /١٩٨٢ م) ، ج ٧ ص ١٠١، از اين پس هر جا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مىدهيم: كاسانى، بدائع الصنايع؛ احمد بن محمد بن احمد دردير، الشرح الصغير على اقرب المسالك الى مذهب الامام مالك، چهار جزء، با حاشيۀ احمد بن محمد صاوى مالكى، دكتر مصطفى كمال وصفى احاديث آن را استخراج كرده است، دارالمعارف مصر، ج ٢، ص ٢٨١، از اين پس هر جا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مىدهيم: دردير، الشرح الصغير على اقرب المسالك.
[٣] -الخرشى على مختصر سيدى خليل، حاشيۀ شيخ عدوى،٨، دار صادر، بيروت، ج ٣، ص ١١٩، ر. ك: دردير الشرح الصغير على اقرب المسالك، ج ٢، ص ٢٨١؛ حاشيۀ عدوى بر شرح ابوالحسن بن ابو زيد و آن حاشيۀ علامۀ محقق شيخ على صعيدى است بر شرح امام ابوالحسن موسوم به كفايت الطالب الربانى لرسالة ابن ابى زيد القيروانى،٢ جزء، دار المعرفة، بيروت، ج ٢، ص ٦-٧، از اين پس هر جا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مىدهيم: حاشية العدوى؛ صالح عبد الحميد آبى ازهرى، الثمر الدانى فى تقريب المعانى، شرح رسالۀ ابن زيد قيروانى، كتابفروشى ثقافيه، بيروت، ص ٤١٤، از اين پس هرجا به اين ماخذ رسيديم اين گونه ارجاع مىدهيم: آبى، الثمر الدانى؛ صالح عبد السميع آبى ازهرى، جواهر الاكليل مختصر العلامه خليل فى مذهب الامام مالك،٢ جزء، دارالفكر، بيروت ج ١، ص ٢٥٣، از اين پس هرجا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مىدهيم: آبى، جواهر الاكليل.