معاد از ديدگاه قرآن و روايات - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٤٩
بايد ديد چه چيزهايى باعث مىشود كه ايمان انسان باقى بماند تا با بكار بستن آنها با عاقبتى نيكو از دنيا برويم. در اينجا به برخى از آنها اشاره مىكنيم:
بزرگ نشمردن كارهاى خويش:
كارى را كه انسان براى خدا انجام مىدهد، نبايد در نظرش جلوه كند؛ زيرا عجب و خود پسندى، عمل را خراب مىكند، و در مقابل، كوچك شمردن اعمال نيك، باعث مىشود انسان همواره خود را مقصر بداند و در جبران كوتاهيهاى خود بكوشد. پيامبر اكرم (ص) مىفرمايد:
«لاتَسْتَكْثِرُوا الْخَيْرَ وَ انْ كَثُرَ فى اعْيُنِكُمْ» «١» كار نيك (و خوب) را زياد نشماريد؛ اگر چه در چشمان شما زياد جلوه كند.
همچنين امام باقر (ع) در قسمتى از وصايايش به جابر، فرمود:
«وَ اسْتَقْلِلْ مِنْ نَفْسِكَ كَثيرَ الطَّاعَةِ لِلَّهِ ازْراءً عَلَى النَّفْسِ وَ تَعَرُّضاً لِلْعَفْوِ» «٢» اطاعت بسيار براى خدا را در نفس خودت كم بشمار تا نفست را كوچك بشمارى و در معرض بخشش قرار دهى.
حالت خوف و رجا:
ترس از پذيرفته نشدن عمل، باعث مىشود انسان به درگاه خداوند، زارى كند كه خدايا عمل مرا بپذير و تذلّل و اظهار كوچكى به درگاه خدا، انسان را عاقبت بخير مىكند.
حضرت لقمان در يكى از پندهاى حكيمانه، به فرزندش مىفرمايد:
«خَفِ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خيفَةً لَوْ جِئْتَهُ بِبِرِّ الثَّقَلَيْنِ لَعَذَّبَكَ وَ ارْجُ اللَّهَ رَجاءً لَوْ جِئْتَه بِذُنُوبِ الثَّقَلَيْنِ لَرَحِمَكَ» «٣»