معاد از ديدگاه قرآن و روايات

معاد از ديدگاه قرآن و روايات - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٣٦

حضرت على (ع) فرمود:
«فَاحْذَرُوا ضَيْقَهُ وَ ضَنْكَهُ وَ ظُلْمَتَهُ و غُرْبَتَهُ، انَّ الْقَبْرَ يَقُولُ كُلَّ يَوْمٍ: انَا بَيْتُ الْغُرْبَةِ انَا بَيْتُ التُّرابِ، انَا بَيْتُ الْوَحْشَةِ، انَا بَيْتُ الدُّودِ وَ الْهَوامِّ وَ الْقَبْرُ رَوْضَةٌمِنْ رِياضِ الْجَنَّةِ اوْ حُفْرَةٌ مِن حُفَرِ النّيرانِ» «١» پس بترسيد از تنگى، تاريكى و غربت در قبر، همانا قبر در هر روز مى‌گويد: من خانه غربتم، من خانه خاكم، من خانه وحشتم، من خانه كرم و جانورم؛ و قبر يا باغى از باغهاى بهشت است و يا گودالى از گودالهاى جهنّم.
مشاهده مرگ و زندگى در جهان طبيعت‌ اگر انسان با ديدى وسيع، جهان هستى و اطراف خود را بنگرد، منظره‌هاى شكوهمندى را مى‌بيند كه همگى با زبان بى‌زبانى، فرياد بر زنده شدن مردگان مى‌زنند و بروشنى انسان را به ياد مرگ و رستاخيز مى‌اندازند.
همه ساله در فصل زمستان فعاليت و جنب جوش زمين و گياهان از بين رفته و گويى كه هرگز رنگ سبزى و خرّمى را به خود نديده است وخمودگى و جمود همه جا را فرامى‌گيرد و در فصل بهار، حيات زمين و گياهان تجديد شده و جهان غرق در طراوت، تحرّك و خرّمى مى‌گردد. قرآن كريم در همين زمينه به انسان توجه مى‌دهد و مى‌فرمايد:
«وَ تَرَى‌الْارْضَ هامِدَةً فَاذا انْزَلْنا عَلَيْهَاالْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ انْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهيجٍ ذلِكَ بِانَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ انَّهُ يُحْيِى الْمَوْتى‌ وَ انَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَىْ‌ءٍ قَديرٌ» «٢» و زمين را مى‌بينى كه خشك و بى‌گياه‌است. پس نگاهى كه آب باران را بر آن فرومى‌فرستيم به حركت در مى‌آيد و نمو مى‌كند و انواع گياهان زيبا را مى‌روياند. اينها دليل بر آن است كه خدا حقّ است؛ مردگان را زنده مى‌كند و بر هر كارى تواناست.
قرآن از اين تجديد حيات طبيعى كه براى‌انسانها محسوس است، استفاده كرده‌