معاد از ديدگاه قرآن و روايات - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١١١
مقصود دقت و سختگيرى در محاسبه است. امام صادق (ع) به مردى فرمود: مسأله تو با برادرت فلانى چيست؟ گفت: فدايت شوم! برگردن او حقّى داشتم، آن را تا آخر بطور دقيق و كامل گرفتم. امام صادق (ع) فرمود: مرا از اين گفته خداوند خبر ده «وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ» آيا فكر مىكنى كه مىترسند خدا بر آنها ظلم كند؟ نه قسم به خدا، از دقت و سختگيرى در محاسبه مىترسند. «١» بر اساس اين روايت كسانى كه در دنيا، در داد و ستدها با مردم سختگير و تنگ نظر باشند، خداوند نيز در قيامت حساب سختى از آنان خواهد كشيد.
حسابگران فرمانروايى مطلق در دنيا و آخرت از آن خداست، و همو روزى دهنده همه موجودات در دنيا و جزا دهنده همه انسانها در سراى باقى است، و نيز او بر هر چيزى احاطه علمى داشته، و ثبت و ضبط همه اعمال انسانى توسط مأموران معصوم و صديقش، يعنى فرشتگان انجام مىگيرد. بنابراين، بازگشت انسان به سوى او بوده، و حسابگر اعمال انسانها در قيامت نيز او خواهد بود:
«انَّ الَيْنا ايابَهُمْ ثُمَّ انَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ» «٢» به طور مسلم بازگشت آنها (انسانها) به سوى ماست، و به طور مسلم حساب آنها با ما است.
«انْ حِسابُهُمْ الَّا عَلى رَبّى لَوْ تَشْعُرُونَ» «٣» حساب آنها تنها بر پروردگار من است اگر مىفهميديد! اين حسابگرى با تمام دقت و سرعت انجام مىشود، چه اين كه خداوند سريعالحساب «٤» و سريعترين حسابگر است. «٥»